واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

1054

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

بوضوح پيوست كه طالع او در غايت قوت است » بركه « به مال و لشكر [ وى را ] مدد داد » و موافقت كرد كه اگر بر آلغو پيروز شود به امارت اولوس جغتايش بشناسد و حكومت آنجا « او را باشد » . آلغو يكى از امراى خويش را به جنگ قيدو فرستاد و آن امير شكسته و مقتول گرديد . و پس از آن آلغو يكى از پادشاه زادگان را با لشكرى بسيار گسيل داشت و او بر قيدو غلبه كرد . آلغو در سال 1264 ميلادى / 663 هجرى درگذشت . رشيد الدين مىگويد كه پس از مرگ وى ارغنه خاتون [ اورقنه خاتون ] با جلب موافقت اميران و وزيران فرزند خويش مبارك شاه را به تخت نشاند « 1 » . اما بنا به گفتهء وصاف آلغو بعد از ارغنه خاتون زنده بوده است « 2 » . و چون ارغنه هنگام وضع حمل فوت كرد آلغو تصميم گرفت همهء مسلمانان سمرقند و بخارا را كه در كنف حمايت آن خاتون مىزيستند معدوم كند و عقيده داشت كه مسلمين موجب شومى طالع مشار اليها شده‌اند . و مسعود بيك به زحمت موفق شد وى را از اجراى اين نيت منصرف گرداند « 3 » .

--> ( 1 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 217 ؛ نسخهء خطى GPB V ، 3 ، 1 ، ورق 220 ؛ ( چاپ بلوشه ، 420 ) ( 2 ) - وصاف ، چاپ هامر ، متن ، 30 - 29 ؛ ترجمه 31 - 30 ؛ ( چاپ بمبئى ، 15 ) . ( 3 ) - همانجا . - رشيد الدين ( چاپ بلوشه ، 188 ) مىگويد ، آلغوى ( آلغو ) كه در سال 668 هجرى ( بين 31 اوت 1269 و 19 اوت 1270 ميلادى ) پيش از ارغنه خاتون درگذشته بود ، يك سال قبل از مرگ خويش كه از لشكريان اريغ بوكا شكست خورده بود ، گريخت و چون به بخارا و سمرقند « آمد از توانگران مال و سلاح و