واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
1029
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
بنا به گفتهء كيراكوس « 1 » « فرمانروائى وى را بر لشكريان و سرزمينهاى تابع پدرش تأييد و تصويب كرد و حق داشتن مقام و نام دوم شخص سرزمين پادشاهى مغولان را به وى داد و اجازه داد همچون سلطان و خداوندگار منشور صادر كند و او را با چنين امتيازاتى به زادگاهش بازگردانيد . به گفتهء واردان ، سرتاق حتى « بيش از اراضى » پدر دريافت داشت « 2 » . بطورى كه مؤلفان مسيحى « 3 » و مسلمان نقل مىكنند سرتاق مسيحى بوده است . ابو الفرج « 4 » حتى مىگويد كه سرتاق شماس « 5 » بوده است . واردان مىنويسد « 6 » كه او « افراد قوم خود و بيگانگان را به دين مسيح درآورد » . روبروك « 7 » كه
--> ( 1 ) - « تاريخ مغولان از روى منابع ارمنى » ، II ، 87 ( كيراكوس گندزاكسكى - گنجهاى ) . ( 2 ) - ( همانجا ، I ، 11 ( واردان بزرگ ) . ) . ( 3 ) - گذشته از اخبار جوزجانى كه نقل كردم جوينى نيز خبرى در اين باره دارد ( نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 96 ؛ ( چاپ قزوينى ، I ، 223 ) مبنى بر اينكه « سرتاق متقلد ملت نصارى بود » . ( 4 ) - Barhebrael , « Chronicon Syriacum چاپ برونس كيرش ، 493 . رجوع شود نيز به « تاريخ مغولان از روى منابع ارمنى » ، II ، 134 ( كيراكوس گندزاكسكى - گنجهاى ) . ( 5 ) - ( شايد اين خبر را بايد با گفتهء روبروك مربوط دانست كه مىگويد ، مغولان نستورى چون اسقفى به ايشان وارد مىشد ، وى را مجبور مىكردند كه دست بر سر همه ، حتى كودكان و خردسالان نهاده ايشان را وارد خدمت كليسا كند . وى مى - گويد « بدين طريق همهء مردان ايشان مردان روحانى [ كشيش ] هستند » . ( ترجمهء مالئين 112 ) . - تحريريه ) . ( 6 ) - « تاريخ مغولان از روى منابع ارمنى » ، I ، 11 ( واردان بزرگ ) . ( 7 ) - روبروك ، چاپ ميشل - رايت ، 263 . ( ترجمهء مالئين ، 94 ) .