واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

1022

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

طريقه اقتدا نمودندى » « 1 » . منكو نقشهء اوكتاى را در مورد تنظيم امر وصول مالياتها و پايان بخشودن به خود كامگى در اخذ عوارض تجديد كرد . خان بزرگ علنا اعلام داشت كه انديشهء وى متوجه اعتلاى سطح رفاه و آسايش مردم است نه پر كردن خزانهء خويش « 2 » . چون ارغون و ديگر امراى مغرب در قورولتاى سال 1251 ميلادى / 649 هجرى حضور يافتند ، منكو قاآن نطقى خطاب به ايشان ايراد كرده ضمن آن چنين گفت : « شكى نيست كه هركس نيازمنديهاى اتباع و ناحيهء قلمرو خويش را بهتر مىداند و راه و رسم اصلاح و رفع نقايص را نيكوتر مىشناسد » . بدين سبب فرمود تا هريك از ايشان عليحده كتبا وضع ناحيهء خويش را گزارش دهد و اقداماتى را كه براى رفاه و آسايش مردم ميتوان به عمل آورد ذكر كند . تقريبا همهء ايشان از سنگينى بار مالياتها همچون بلاى عمده و آفت اصلى ياد كردند و لزوم محدود كردن آن را ثابت نمودند . بنا به گفتهء رشيد الدين « چون كار ظلم و تعدى بالا گرفته بود دهاقين از كثرت زحمات و مطالبات و تكليف و عوارض بجان رسيده بودند تا به حدى كه محصول ارتفاعات به نصف مطالبات وفا نمىكرد » « 3 » . اين‌بار ، بر خلاف احكام و تصميمات اوكتاى -

--> ( 1 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 1 ، ورق 210 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 206 ؛ ( چاپ بلوشه ، 317 . - تحريريه ) . ( 2 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 1 ، ورق 208 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 205 ؛ ( چاپ بلوشه ، 310 : « ما را نظر بر ترفيه احوال رعاياست نه بر توفير اموال خزاين » ) . رشيد الدين همانجا چنين افزوده : « و در باب تخفيف رعايا يرليغ فرمود » ؛ 205 . d ' Ohsson , « Histoire des mongols » , t . II , P . ( 3 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 1 ، ورق 208 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 205 ؛ ( چاپ بلوشه ، 312 - تحريريه ) .