آن دودمان درگير شده بود اندكى در كاميابيهاى ايشان كندى پديد آمد . پس از مرگ ايل ارسلان فرزند كوچك او سلطان شاه به يارى مادر خود تركان « 1 » به تخت سلطنت جلوس كرد . تكش فرزند ارشد ايل ارسلان كه در آن زمان فرمانرواى جند بود از اطاعت سلطان شاه سرپيچى كرد و به نزد قراختائيان گريخت . دختر نخستين گور خان و شوهرش فوما « 2 » در سرزمين قراختائيان حكومت مىكردند . تكش از ايشان يارى طلبيد و وعده داد كه خراجى ساليانه بپردازد . شوهر ملكه با لشكرى بسيار تكش را به خوارزم باز گرداند . سلطان شاه و مادرش پايتخت را بدون پيكار تخليه كردند و روز دو شنبه 22 ربيع الثانى سال 568 هجرى ( 11 دسامبر 1172 ميلادى ) « 3 » تكش با تشريفات تمام به تخت سلطنت جلوس كرد . سلطان شاه به كمك مؤيد توسل جست . تكش در كنار بيابان ، نزديك شهر كوچك سوبرلى ( ؟ ) كه بعدها به زير آب رفت « 4 » چشم به راه دشمن نشست . و از آنجائى كه لشكرى كثير العده

--> ( 1 ) - كلمهء « تركان » كه غالبا به صورت نام ملكه‌هاى ترك ديده مىشود ، در واقع اسم خاص نيست بلكه به معنى « ملكه » و « بانو » مىباشد . رجوع شود به « متون » ، ص 150 ( جمال قرشى ) - « تركانه » با پس‌وند ضميرى . قرائت صحيح كلمه بطورى كه از لغت‌نامهء محمود كاشغرى ( I ، 314 ، 368 ) مىدانيم ، « تركن » است . ( 2 ) - دربارهء اين كلمه كه به چينى بمعنى « داماد شاه » است رجوع شود به تبصرهء دفرمرى به تأليف ميرخواند ( « تاريخ خوارزمشاهيان » ، چاپ دفرمرى ، 124 ) ؛ در متن چاپى جوينى ( چاپ قزوينى ، II ، 17 ) « فرما » نوشته شده . ( 3 ) - در تأليف جوينى چنين است ( چاپ قزوينى ، II ، 17 و بعد - 22 ربيع الثانى 568 هجرى ) . در تأليف ميرخواند اينجا هم سال 558 هجرى ( 63 - 1162 ) نوشته . ( 4 ) - به گفتهء جوينى ( نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 105 ؛ چاپ