واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
1014
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
منكو مىكرد . حتى برخى از اخلاف اوكتاى هم - و از آن جمله قداق - اغول پسر اوكتاى « 1 » و پسران كوتان - جانب وى را گرفتند . قورولتاى [ قوريلتاى ] در [ جمادى الاخره ] سال 649 هجرى / 1251 ميلادى در قراقروم منعقد شد . ولى بىدرنگ پس از اعلام قاآنى منكو محاكمهء عظيمى عليه پادشاه زادگانى ، كه متهم به توطئهء چينى به منظور قتل منكو بودند ، آغاز گشت . شخص قاآن داورى درباره پادشاه زادگان را به عهده گرفت و داورى اميران را يرغوچى ( رئيس كل محكمه ) او كه منكسار نويان نام داشت ، متعهد شد . محاكمه به خودكشى اتابك ( مربى ) شيرامون و اعدام 77 امير پايان يافت « 2 » . شيرامون و ديگر پادشاهزادگان مورد عفو قرار گرفتند ولى مع هذا پس از گذشت سالى چند منكو فرمود تا شيرامون را در آب خفه كنند . محاكمهء شاهزاده خانم اغول غايميش خاتون و قداقاج خاتون مادر شيرامون در اردوى سيور قوقتنى بيكى [ سرقوتى ، سرقوقتى ، سيور قوقيتى ] صورت گرفت . و هر دو اعدام شدند و قداق و جينقاى نيز به سياست رسيدند و جينقاى را به دشمن ديرينهاش دانشمند تسليم نمودند تا به قتلش رساند « 3 » . فرمانروائى قراهلاكو در اولوس جغتاى احياء شد . و داورى
--> ( 1 ) - ( در نسخهء خطى بارتولد چنين است ، شايد قدان [ قداآن اغول ] باشد . - تحريريه ) . ( 2 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ( 66 D ) 566 a ، ورق 172 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 150 . ( چاپ بلوشه ، 297 - 293 ) ؛ 269 . d ' Ohsson , « Histoire des Mongols » , t . II , p . ( 3 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 1 ، ورق 207 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 203 ؛ ( چاپ بلوشه ، 204 - 303 ) ؛ 269 - 268 . Ohsson , « Histoire des Mongols » , t . II , pp ، d .