واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

1015

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

دربارهء طوقاشى خاتون را به او محول كردند و به حكم او آن زن نگون بخت زير سم اسبان هلاك شد « 1 » . منكو دو لشكر بزرگ به سوى مغرب فرستاد تا دشمنان خويش را بالقطع نابود سازد . يكى از اين دو لشكر ( مركب از ده تومن ) مىبايست اراضى بين قراقروم و بيش باليغ را اشغال كرده افواجى به مغرب فرستد تا به لشكريان قوى قوران اغول كه در قياليق متوقف بودند ملحق شوند . ديگر ( مركب از دو تومن ) به سرزمين قيرقيزان [ خرخيزيان ] و كم كمجيوتان « 2 » اعزام گشت . هدف و منظور اين لشكركشيها آشكار است . منكو مىخواست قلع و قمع اولوسهاى جغتاى و اوكتاى را كه با وى دشمنى مىورزيدند بپايان رساند و مرزهاى متصرفات خويش را تا سرزمين جوچيان [ يا توشيان ] بكشاند و توسعه دهد . يسو - منكو هنوز در رأس اولوس جغتاى قرار داشت . قراهلاكو كه مأمور حمله به وى بود در بين راه نزديك آلتائى وفات يافت « 3 » . ولى لشكر

--> ( 1 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 1 ، ورق 207 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 203 ؛ ( چاپ بلوشه ، 298 - 297 ) . ( 2 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 1 ، ورق 207 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 203 ؛ ( چاپ بلوشه ، 298 و بعد ، « متون » ، ص 125 ) . ( 3 ) - 211 . D ' Ohsson , « Histoire des mongols » , t . II , p ؛ رشيد الدين ، نسخهء خطى V GPB 3 ، 1 ، ورق 208 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 204 ؛ ( چاپ بلوشه ، 308 : « بموضع التاى رسيد بمطلوب نارسيده وفات يافت » ) . رشيد الدين قتل يسو - منكو را به ارغنه ( اورقنه ) نسبت مىدهد - نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 1 ورق 194 ؛ ( چاپ بلوشه ، 185 ) . جوينى ( نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 98 ؛ ) ( چاپ قزوينى ، I ، 230 ) فقط مىگويد كه يسو - منكو اندكى پس از آنكه ارغنه [ اورقنه ] به اردوى خود رسيد درگذشت : ( چون باردوى خويش رسيد يسو را نيز در آن نزديكى تير اجل امان نداد ) .