واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
1010
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
[ باليغ ] « 1 » قرار دارد بر سر راه ايميل درگذشت . ظاهرا در اين مورد سخن از سمرقند سغد در ميان نيست . اگر فرض تحريف نام را از طرف نساخان ايرانى نپذيريم « 2 » بايد به فرض ديگرى توسل جوئيم ، به اين معنى كه در مغولستان يك مركز مهاجرنشين سغدى [ به اين نام ] وجود داشته است و فرض اخير ، بطورى كه پيشتر كوشيدهايم ثابت كنيم ، به هيچوجه غير محتمل نيست . پس از مرگ گيوك خان مبارزهاى شديدتر ولى كوتاهتر - كوتاهتر از آنچه پس از مرگ اوكتاى وقوع يافته بوده - ميان گروهها و فرق مختلف جريان يافت « 3 » . باتو خان در محلى كه الاقماق نام داشت از درگذشت گيوك خبر يافت « 4 » ،
--> ( 1 ) - جوينى ، نسخهء خطى GPB ، 2 ، 34 ، ورق 93 ؛ ( چاپ قزوينى ، I ، 215 : « چون به حد سمرقند رسيد كه از آنجا تا بيش باليغ يك هفته راه باشد » ؛ نيز رجوع شود به وصاف ، چاپ بمبئى ، 576 در تأليف دوسون نام محل از قلم افتاده است . - تحريريه ) . ( 2 ) - در همهء نسخ خطى كه به من معلوم است - جوينى و رشيد الدين و وصاف - كلمهء « سمرقند » ذكر شده است . طبق تاريخ چينى ، گيوك در محل خانسيار كه باملاى چينى « خين - سيان - اى - ر » نوشته شده درگذشت ( يوآن - شى ، ترجمهء بيچورين 301 ، 381 ) . ( 3 ) - دربارهء جلوس منكو رجوع شود به جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورقهاى 96 - 94 ؛ ( چاپ قزوينى ، I ، 221 - 216 ) ؛ رشيد الدين ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 3 ، 1 ، ورقهاى 207 - 204 ؛ ( چاپ بلوشه ، 272 و بعد ) ؛ ؛ 259 - 245 . d ' Ohsson , « Histoire des mongols » , t . II , pp ( وصاف ، چاپ بمبئى ، 578 - 576 . ) ( 4 ) - در تأليف جوينى نام اين محل در جاهاى مختلف بطور متفاوت نوشته شده :