آيثاق امير دهستان ايل ارسلان را حامى خويش مىشناخت . « آيثاق » به رغم اين و با وجود عقد اتحادى كه ميان او و امير مازندران وجود داشت در مبارزه با رقيب خويش يغمر خان شكست خورد . در آغاز سال 557 هجرى ( 1161 ميلادى ) آيثاق به خوارزم گريخت . غزان گرگان و خوارزم را غارت كردند و « ساكنان گرگان را به نواحى مختلف پراكنده ساختند » « 1 » ولى آيثاق پس از رفتن غزان بارى ديگر به يارى خوارزميان حكومت خويش را در دهستان و گرگان مستقر ساخت . در اين شهرها كماكان بنام ايل ارسلان و آيثاق خطبه خوانده مىشد ، و حتى بعد از آنكه نتيجهء مبارزه ميان محمود و مؤيد معلوم شد و مؤيد در سال 1162 ميلادى « 2 » ( رمضان 557 هجرى ) محمود خان و فرزند او جلال الدين محمد را اسير و هر دو را نابينا ساخت قرائت خطبه بنام مشار اليهما دوام داشت . مؤيد فقط نيشابور و طوس و چند نقطهء ديگر را در تصرف داشت . وى در سال 559 هجرى ( 1163 ميلادى ) بسطام و دامغان را به متصرفات خويش ملحق ساخت و پس از آن ارسلان سلطان سلجوقى ( 557 تا 573 هجرى ) او را به ولايت خويش شناخت . مؤيد اين انتصاب را پذيرفت و فرمود تا در قلمرو خويش بنام ارسلان خطبه خوانند . مرو و بلخ و سرخس در دست غزان بود و ايشان هيچ حكومتى را بر خويشتن قبول نداشتند ، ولى در خطبه نام سنجر متوفى را ذكر مىكردند . هرات در دست امير آىتگين « 3 » كه با غزان دوستى داشت ، بوده . در سال 561 هجرى ( 1165 ميلادى ) ميان

--> ( 1 ) - ابن اثير ، چاپ تورنبرگ ، XI ، 173 - 172 . ( 2 ) - جوينى و ابن اثير هر دو تاريخ واحدى را براى اسارت محمود خان نقل مىكنند : رمضان 557 هجرى ( اوت - سپتامبر 1162 ميلادى . ) ( 3 ) - ابن اثير ، چاپ تورنبرگ ، XI ، 180 ، 193 - 192