واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
969
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
رشيد الدين « 1 » فقط از ماليات ارضى ( ده درصد محصول ) و ماليات بر صحرانشينان يا « قپچور » ( يك درصد از گله ) سخن رفته است . گندم و دامهائى كه از اين طريق گردمىآمده براى كمك به مستمندان مخصوص بوده است « 2 » . فقط در منابع چينى از اخذ و وصول « ترغو » و ماليات بازرگانى سخن رفته و معلوم نيست كه در اين مورد قواعد ياد شده در سراسر قلمرو امپراطورى چنگيزى نافذ بوده است يا نه . در چين هر دو خانوار يك چين ابريشم به خزانه مىدادند و هر 5 خانوار يك چين ابريشم به نفع اعيان مىپرداختند . در چين ماليات از هر خانوار اخذ مىشده . و ميزان ماليات ارضى برحسب كيفيت خاك و زمين متفاوت بوده است و ميان 2 / 1 2 تا 5 گارنتس از هرمو ( مو 1200 فوت يا گام مربع ) نوسان مىكرده . در مورد كالاها 30 / 1 ارزش آن را برسم ماليات اخذ مىكردند . گذشته از اين ماليات بر نمك نيز وضع شده بوده ( يك اونس نقره از 40 چين ) . به نظر مردم آن زمان اين مالياتها سبك بوده است « 3 » . هدف مؤسسهء پست [ يام ] در ميان اقوام صحرانشين بالكل با آنچه در نزد مردم با فرهنگ و متمدن دولتهاى آسيائى معمول بوده تفاوت داشته است . در هيچ جا اشاره نشده است كه رؤساى پست مغول نظارتى بر فعاليت و اعمال
--> ( 1 ) - رشيد الدين : نسخه خطى موزهء آسيائى ( 66 D ) 266 a ، ورق 183 ؛ نسخهء GPB درن 289 ، ورق 161 ؛ نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 2 ، ورق 1057 ؛ ( چاپ بلوشه ، 42 ؛ متون ، ص 121 ) . ( 2 ) - در افسانهء مغولى - چينى ( « افسانهء نهان » ، ترجمهء كافاروف ، 158 ؛ ( چاپ كوزين ، 197 ) ) نيز منظور از وصول و اخذ قپچور را همين گونه نقل كرده است . ( 3 ) - « يوآن - شى » ، ترجمهء بيچورين ، 256 - 264 .