تابع وى ( قاآن ) بوده‌اند « 1 » . جغتاى خود سرانه محمود را احضار و معزول كرد . و چون قاآن وى را ملامت كرد پوزش خواست . قاآن عذر او را پذيرفت و حتى ماوراء النهر را به رسم اينجو به جغتاى عطا كرد « 2 » . اين نمونه خود نشان مىدهد كه به سبب فقدان قدرت واحد در كشور ، اقدام مربوط به تنماچيان ، و بطور كلى نصب حكامى كه بلاواسطه تابع قاآن بوده‌اند ، تا چه حد اندك تأثير بوده است . رشيد الدين تعيين ميزان مال و خراج و تأسيس پست [ يام ] را مربوط به قورولتاى سال 1235 ميلادى ( قوى ئيل ) ( 633 هجرى ) « 3 » مىداند « 4 » در تأليف

--> ( 1 ) - ( جوينى ، چاپ قزوينى ، I ، 86 ) . ( 2 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 1 ، ورق 196 ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 189 ؛ ( چاپ بلوشه ، 196 ؛ « متون » ، ص 125 - 124 ) . از آنجائى كه محمود يلواچ در زمان قيام محمود طارابى هنوز در ماوراء النهر اقامت داشته پس احضار و عزل او ، مسلما پس از سال 636 هجرى ( از 14 اوت 1238 تا 2 اوت 1239 ميلادى ) وقوع يافته است . ( 3 ) - چينيان بناى قراقروم را هم مربوط به همين سال مىدانند ؛ رجوع شود به « يوآن - شى » ، ترجمهء بيچورين ، 253 : « مغولان پيشتر آنجا را محل گردآمدن و اجتماع ساخته بودند و اكنون حصارى بدور آن كشيده‌اند كه قريب پنج لى محيط آن بوده است » . ( 4 ) - ( اساس مالياتى و عوارضى كه توسط فاتحان مغول وضع شده بوده و پس از اين شرح داده مىشود ، بعدها مفصلا در تأليف و . و . بارتولد تحت عنوان نوشتهء فارسى بر ديوار مسجد منوچه در آنى » ( 1911 ، SPB منقول است . تحريريه ) .