واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

946

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

صورت گرفته و بموجب افسانهء مغولى در پائيز . به احتمال اقوى ، وى تابستان سال 1224 ميلادى / 621 هجرى را ، بنا به گواهى افسانهء مغولى ، در كنار ايرتيش بر بسر برده بوده . چنگيز خان كشورهاى غربى را ، پيش از آنكه آن سرزمينها را كاملا به زير اطاعت خود درآورد ، ترك گفت . ولى در ماورا النهر و خوارزم ، پس از سال 1223 ميلادى / 620 هجرى هيچكس در صدد مخالفت با حاكميت مغولان برنيامد . ابن اثير « 1 » و جوينى « 2 » در اين گواهى متفقند كه بدين سبب شهرهاى ماوراء النهر ، خيلى زودتر از بلاد خراسان و عراق جان گرفتند و به ترميم ويرانيها موفق شدند . حقايق تاريخى نشان مىدهند كه مصائب مردم ماوراء النهر به هنگام آشوبها و اغتشاشات نيمهء دوم قرن سيزدهم ميلادى و آغاز قرن چهاردهم ميلادى آثارى ممتدتر و عميقتر از ويرانيهاى ناشيه از هجوم مغول ، بجاى گذاشته بوده . حتى خوارزم كه بيش از جاهاى ديگر از هجوم مغول زيان ديده بوده ، تا حدى به ترميم اوضاع خويش توفيق حاصل كرده بود . جوچى پس از تسخير آن سرزمين جنتمور را ، كه پيشتر سخن از او رفت ، به حكومت ( باسقاقى ) خوارزم منصوب كرد ( بما قبل ص 864 - 863 رجوع شود ) و وى مىبايست امور خراسان و مازندران « 3 » را هم اداره كند . جوچى گمان مىكرد كه سرزمين‌هاى اخير الذكر جزء حصهء او خواهد شد . جوچى ( توشى )

--> ( 1 ) - چاپ تورنبرگ ، XII ، 323 ؛ 38 ، . CMIZO , I . ( 2 ) - چاپ قزوينى ، I ، 75 ؛ 119 - 118 ، Schefer , « Chrestomatie Persane » , t . II , pP . ( 3 ) - جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 180 ؛ چاپ قزوينى ، II ، 218 : « بتوليت خراسان و مازندران نامزد شد » .