از شهرهاى مطيع شده گردآورده بمراتب بيشتر بوده ، زيرا كه به گفتهء مورخ مزبور ، در ظاهر مرو عدهء لشكر او به 70000 بالغ گشته بوده « 1 » . پس از عزيمت محمد خوارزمشاه در خراسان نيز وقايع خوارزم و غزنه تكرار شد . و قدرت به دست برخى افراد نامجو و هنگامه طلب افتاد كه پاره‌اى از ايشان آرزوى تخت و تاج سلطنت داشتند . در مرو مجير الملك شرف الدين مظفر « 2 » حاكم و وزير و فرمانرواى كشورى چنين آرزوهائى داشت . تولوى در چنين شرايط و اوضاعى توانست در مدتى كمتر از سه ماه وظيفهء خويش را انجام دهد و سه شهر بزرگ خراسان ( مرو و نيشابور و هرات ) و بسيارى از شهرهاى كوچكتر را به زير اطاعت و فرمان درآورد . مرو روز اول محرم سال 618 هجرى / 25 فوريه 1221 ميلادى « 3 » مسخر شد . اهالى را ، بجز 400 تن از پيشه‌وران ( محترفه ) كشتند . يكى از اعيان محلى بنام امير ضياء الدين على را به رياست شهر گماشتند و برماس را به شحنگى منصوب كردند و وى را مأمور كردند تا مردمى را كه از كشتار نجات يافته‌اند گردآورد . و ايشان مورد حملات تازهء ديگر افواج مغول قرار گرفتند . سرنوشت نيشاپور كه در روز شنبه 15 صفر 618 هجرى / 10 آوريل مسخر شد ، بسيار سخت‌تر بود . در اواسط رمضان

--> ( 1 ) - جوينى ، چاپ قزوينى ، I ، 125 ؛ 157 . Schefer , « Chrestomatie Persane » , t . II , P ژوكوسكى ، « ويرانه‌هاى مرو قديم » ، ص 51 . ( 2 ) - دربارهء وى رجوع شود به : ژوكوسكى ، « ويرانه‌هاى مرو قديم » ، ص 50 - 49 . ( 3 ) - در تأليف جوينى ، چاپ قزوينى ، I ، 125 - اول محرم 618 هجرى آمده استاد ژوكوسكى تاريخ دقيق را نقل نكرده است .