واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
916
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
استقبال مغولان رفت و در پروان موضع گرفت « 1 » . وى از آنجا نخست فوج مغول را كه قلعهء واليان ( يا والشتان ) را در تخارستان « 2 » محاصره كرده بوده شكست داد . مغولان « 3 » در حدود 1000 نفر كشته دادند و از رود گذشتند ( محتملا
--> ( 1 ) - راورتى بموجب سخنان جوزجانى ( ترجمهء راورتى ، II ، 1042 ؛ ( در چاپ ناسائو - ليس ، 355 : « در حدود باميان و غزنين » . - تحريريه ) كه موضع پروان را ميان غزنه و باميان ذكر كرده و دلايل ديگر ( جوزجانى ، ترجمهء راورتى ، I ، 288 ، حاشيه 3 ؛ II ، 1021 ، حاشيه 8 ) ثابت مىكند - و ظاهرا گفتههاى وى مستدل و اساسى است - كه منظور نظر پروان مشهور كه در درهء پنج شير ( رجوع شود به ما قبل ص 174 ) نبوده بلكه پروان ديگرى است كه در نزديكى سرچشمه هاى رودك لوغر [ ؟ ] ( شاخهاى از كابل ) قرار دارد . ( 2 ) - دربارهء اين پيكار رجوع شود به تأليف جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 150 ؛ چاپ قزوينى ، II ، 136 و بعد ؛ رشيد الدين ، چاپ برزين ، بخش XV ، متن ، 121 ؛ ترجمه ، 80 ؛ جوزجانى ، ترجمهء راورتى ، II ، 1016 ؛ ( در چاپ ناسائو - ليس ، 348 : « حصار زاولستان » . - تحريريه ) . ( 3 ) - اسامى سرداران ايشان در نسخ خطى و چاپهاى مختلف بدين قرار است : در تأليف جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 : « كمجك » و « لغور » . در نسخهء خطى خانيكوف : « بكحك » و « ملغور » ؛ در چاپ قزوينى ، II ، 136 : « تكجك » و « ملغور » ؛ جوينى ورق 173 : « بكاجك » ، چاپ قزوينى ، II ، 197 ، « تكاجك » ؛ 143 - 142 . Schefer , « Chrestomatie Persane » , t . II , PP : « تكجك » ؛ چاپ قزوينى ، I ، 105 : « تكجوك » ؛ ( در چاپ انگليسى 1928 چنين است . - تحريريه ) . استاد برزين « مكاجك » و « ملغر » خوانده است . ( براى نحوههاى قرائت در نسخ خطى رشيد الدين ، رجوع شود به چاپ برزين ، بخش XV ، متن ، 121 ) .