واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
896
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
بودند و يكى از ايشان دانشمند حاجب بوده - داد . فقط سرنوشت خان سلطان بيوهء عثمان سمرقندى جز ديگران بوده و وى را جوچى خود گرفت . به گفتهء جوينى « 1 » خان سلطان به مرد رنگرزى كه در ايميل زندگى مىكرده داده شد و تا زمان وفات زن او بوده . مورخ مزبور مىگويد كه دو شاهزاده خانم به جغتاى داده شدند و او يكى را خود گرفت و ديگرى را به وزير مسلمان خويش حبش عميد داد . نظام الملك وزير ملكه نيز با وى اسير شد و در سال 618 هجرى / 1221 ميلادى چنگيز خان وى را به قتل رسانيد . بعدها چنگيز خان ملكه را به مغولستان برد و وى تا سال 630 هجرى / 33 - 1233 در آنجا مى - زيسته . به وى و ديگر زنان امر شده بود كه به هنگام ترك سرزمين زادگاه خويش مصيبت خويش را بصداى بلند با گريه و فغان ابراز دارند . [ چنگيز خان ايشان را فرمود تا روز كوچ بآواز بر ملك و سلطان نوحه - كردندى - جهانگشاى جوينى ] . پس از رفتن تركان خاتون امور كشورى خوارزم « 2 » را شخصى بنام على به دست گرفت . وى را به سبب گرايشى كه به دروغ داشت به لقب « كوه دروغان » ملقب ساخته بودند . اموال و عوايد ديوان با كمال بىشرمى « در معرض اختلاس و افتراس » قرار گرفت . گفته نشده كه در رأس
--> ( 1 ) - « متون » ، ص 115 ؛ چاپ قزوينى ، II ، 126 . ( 2 ) - دربارهء وقايعى كه پيش از عزيمت شاهزادگان از خوارزم روى داد ، رجوع شود به : نسوى ، « سيرت جلال الدين » ، متن 57 - 55 ؛ ترجمه ، 96 - 94 . جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورقهاى 149 - 147 ؛ چاپ قزوينى ، II ، 131 و بعد ؛ رشيد الدين ، چاپ برزين بخش XV ، ( متن ، 103 - 102 ) ترجمه ، 68 - 67 .