واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
897
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
نيروهاى لشكرى چه كسى قرار داشته . شمار نيروهاى مزبور به 90000 نفر « 1 » بالغ مىگشته . در تابستان سال 617 هجرى / 1220 ميلادى تيمور ملك مدافع خجند وارد خوارزم شد . لشكر خوارزم چون به زير فرمان چنين امير جدى و مبتكرى در آمد ، عليه لشكر جوچى تهاجم آغاز كرد و ينىكنت را از دست مغولان درآوردند . شحنهء مغول شهر مقتول شد « 2 » . در واقع تيمور ملك از ثمرات اين پيروزى بهرهبردارى نكرد و به خوارزم بازگشت و اين خود گواه بر آن است كه ميان او و سران ترك ، هم در آن زمان ، سازش و وفاق كامل وجود نداشته . در زمستان نظم امور كشورى تا حدى ، پس از ورود دو كارمند ديوان مشرف عماد الدين و وكيل « 3 » شرف الدين ، برقرار شد . ايشان خبر آوردند كه سلطان هنوز زنده است و « احكام سلطانى بنام خود تزوير كردند » . پس از آن شاهزادگان جلال الدين و ازلاغ شاه و آق شاه « 4 » كه تا زمان مرگ سلطان با وى در جزيره بودند وارد [ خوارزم ] شدند . ايشان پس از به خاك سپردن پدر
--> ( 1 ) - اين رقم در تأليف جوينى آمده . چاپ قزوينى ، II ، 131 . ( 2 ) - 117 . Schefer , « Chrestomatie Persane » , t . II , P ( جوينى ) ؛ در اينجا اشتباها « شهر بارخليغ كنت » نوشته شده ؛ در نسخههاى خطى جوينى كه در پطربورگ محفوظ است ( نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 32 ) و چاپ قزوينى ( I ، 72 ) « شهر كنت » آمده ؛ در تأليف رشيد الدين ( چاپ برزين ، بخش XV ، متن 76 ؛ ترجمه 49 ) « ينكىكنت » نوشته شده . ( 3 ) - در متن نسوى كلمه تحريف شده ولى ظاهرا نام شغل در نظر بوده است نه چنان كه مترجم مىانديشيده كه اسم خاص است . ( 4 ) - به گفتهء جوينى شاهزادگان مزبور قبلا در خوارزم بودهاند ولى بنا به داستان مشروحى كه نسوى نقل كرده احتمال صحت گفته جوينى اندك است .