است . گذشته از اين خوارزمشاه اين امر را بهانهء جنگ قرار نداد . بدين سبب تصور نمىرود كه خبر مربوط به دعوت مغولان از طرف ناصر خليفه عليه خوارزمشاه شايان توجه و مهم باشد . داستان مشروح هيئت سفارتى را كه از طرف خليفه گسيل گشته بوده ، فقط در تأليف ميرخواند مىيابيم « 1 » . در قرن سيزدهم ميلادى ( هفتم هجرى ) اين خبر فقط به صورت شايعات مبهم انتشار داشته « 2 » و به سبب مخاصمتى كه ميان خليفه و خوارزمشاه وجود داشته پيدايش و شيوع اين گونه اخبار احتراز ناپذير بوده است . به همين گونه در اروپا نيز هواخواهان پاپ مىگفتند كه فردريك دوم مغولان را دعوت كرده و طرفداران امپراطور هم پاپ را به اين عمل متهم مىكردند « 3 » . خليفه ، واقعا ، در ميان همسايگان شرقى خوارزمشاه ، متحدانى براى خويشتن مىجست و بدين منظور رسولانى - نخست - نزد غوريان و - زان پس - به نزد كوچلك اعزام كرد . ولى دليلى در دست نيست كه بگوئيم از سلاطين مشرق آسيا استمداد كرده باشد . عمل خوارزمشاه حتى از نظرگاه حقوق بين المللى كنونى هم دليلى قوى براى جنگ شمرده مىشود و نيازى به تحريك از طرف ديگران نبوده است . البته ، بدون اين بهانه هم ، هجوم مغولان به متصرفات خوارزمشاه ، منتهى اندكى ديرتر ، صورت مىگرفته . چون مغولان قدرت خويش را بطور قطع در دشتهاى مجاور قلمرو دولت خوارزمشاه مستقر ساختند ، بالطبع متوجه ضعف

--> ( 1 ) - « تاريخ چنگيز خان » ، چاپ ژوبر ، 104 - 102 . ( 2 ) - ابن اثير ، چاپ تورنبرگ ، XII ، 287 ؛ 211 . d ' Ohsson , « Histoire des Mongols » t . l , P . ( 3 ) - 357 - 356 . pP خ « . Cahun , j « ntroduction دربارهء اتهامى كه عليه امپراطور اقامه شده بوده رجوع شود نيز : 181 . Purchas , XI , P .