واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

833

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

چنگيز خان در اينمورد هم آرامش و تسلط بر نفس هميشگى خويش را نشان داد . رسول ديگرى از طرف چنگيز خان ، بنام ابن كفرج بغرا [ « سيرت » چاپ مينوى : كوج بغرا ] « 1 » ( كه پدرش زمانى در خدمت تكش بوده ) به همراهى دو مرد تاتار به دربار خوارزمشاه آمد . رسول مزبور مأمور بود كه خوارزمشاه را به خاطر عمل عهد شكنانهء وى ملامت كند و تسليم اينالجق [ ينال خان ] را طلب نمايد . خوارزمشاه نه فقط اين خواست را برنياورد ، بلكه فرمود تا رسول را هلاك كنند . و همراهان وى را پس از آنكه ريششان را تراشيدند رها كردند « 2 » . بدين طريق لشكركشى چنگيز خان به متصرفات خوارزمشاه به صورت امرى اجتناب‌ناپذير درآمد . ما به رغم عقيدهء آ . موللر « 3 » دليلى نمى - بينيم كه پنداريم نفوذى خارجى سبب تسريع تصادم ميان دو دولت شده بوده . كوشش و گرايش چنگيز خان براى استقرار رابطه با كشور خوارزمشاه كاملا قابل توجيه است و منافع مشاوران ذى نفوذ مسلمان وى مسبب آن مساعى بوده . و اينكه رسولان او به فرمودهء سلطان خويش ، خوارزمشاه را پسر چنگيز خان خواندند . . . گمان نمىرود كه اين عمل به منظور تحريك غضب محمد بوده

--> - نفر بودند به هلاكت رساندند . ( طبق تصحيحى كه پ . پليو به عمل آورده نام رسول مغول « اوخون » نبوده و « اوخونا » بوده است . ( رجوع شود به : 54 . P خ « - . Pelliot , « Notes sur le « Turkestan تحريريه ) . ( 1 ) - دربارهء وى رجوع شود به نسوى ، « سيرت جلال الدين » ، متن 35 - 34 ؛ ترجمه 61 - 60 . ( 2 ) - به گفتهء ابن اثير چنين است ( چاپ تورنبرگ ، XII ، 237 ؛ 7 ، I , CMI ZO , I ) به گفتهء نسوى هر سه رسول كشته شدند . ( 3 ) - 205 . ller , « Der Islam » , BdII , S ؟ Mu .