چنين بوده كه نه تنها متصرفات اصلى پدر به فرزند كوچكتر برسد بلكه هر قدر پسر بزرگتر مىبود حصهء متصرفى وى نيز دور تر بوده است . جوچى كه فرزند ارشد بوده دورترين حصه را دريافت داشت . پس از توسعهء حدود امپراطورى همهء متصرفات مفتوحهء مغولان در اقصاى شمال غرب « تا آنجا كه سم اسبان تاتار رسيده بود » « 1 » به او و اخلاف وى رسيد رشيد الدين « 2 » يورت جوچى را « در حدود ارديش [ ايرتيش ] » ذكر مىكند و قرار مىدهد . به شهادت پلانوكارپينى « 3 » اين بخش متصرفات بر خلاف رسم و عادت به پسر ارشد او ارد رسيد . روايات بعدى داير بر اينكه مرقد جوچى در حوضهء رود سارى سو و نزديك رودك سارايلى اندكى شمالىتر از رودك ترس - كندرليك « 4 » قرار داشته چندان مورد اعتماد نيست . اما دربارهء اينكه در چه تاريخى حصه‌هائى به دو پسر ديگر چنگيز خان ، يعنى جغتاى ( چغتاى ) و اوكتاى قاآن ( اوگدى ) اختصاص داده شده بوده ، اطلاعى در دست نيست . قديمترين اطلاعات مربوط به حصه‌هاى مزبور را در تأليف چان - چون مىتوان يافت . وى در سال 1221 ميلادى از آن نقاط

--> ( 1 ) - « متون » ، ص 105 ( جوينى ؛ هم‌چنان در چاپ قزوينى . I ، 31 ) . ( 2 ) - نسخهء خطى GPB ، V ، 3 ، 1 ورق 187 : « در حدود ارديش » . در نسخهء خطى موزهء آسيائى ، 566 a ( 66 D ) ، ورق b 202 « و كوههاى التان » اضافه شده ؛ در چاپ بلوشه ، ص 131 : « التاى » . ( 3 ) - پلانوكارپينى ، چاپ يازيكوف ، 28 ؛ چاپ بيزلى ، 123 ، 167 ؛ ( ترجمهء مالئين ، 51 ) . ( 4 ) - وليامينوف - زرنوف ؛ « تحقيق دربارهء شاهان قاسميه » ، بخش 2 ، ص 307 308 ( متن از « عبد اللّه نامه » « حافظ تانيش » ) .