واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
812
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
بودائى حمايت مىكرد « بواسطهء آنكه اويغور بود » « 1 » . درجهء مداراى مسيحيان اويغور با پيروان اديان ديگر از اينجا معلوم مىگردد كه پيشواى ايشان به استقبال چان - چون زاهد دائوسى رفته بوده [ دربارهء دائوسيان به ماقبل رجوع شود ] « 2 » از ديگر سو بودائيان « 3 » و مسيحيان « 4 » ، هر دو ، دشمنان سرسخت مسلمانان بودهاند ، گرچه ، اگر به سخنان روبروك اعتماد كنيم « 5 » ، نستوريان در برخى از تشريفات دينى به مسلمانان تأسى مىكردند : مثلا روز جمعه تعطيل مىكردند و قبل از ورود به كليسا وضو مىساختند . به احتمال قوى خصومت پيش گفته كمتر به علل دينى و بيشتر - در آغاز امر - به سبب رقابت بر سر منافع تجارى و - بعدها - بر سر مزاياى خدمت دولتى بوده است . بطور كلى گمان نمىرود كه دين تأثير عظيمى در اويغوران داشته بوده
--> ( 1 ) - جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 185 ؛ چاپ قزوينى ، II 228 . استاد پليو ( 634 . tiens » , p ؟ Pelliot , « Chre ) مىپندارد كه شايد كوركوز [ گرگوز ] مسيحى بوده ، زيرا كه نام او تحريفى است از نام « گئورگى » ولى ما گواهى جوينى را ( چاپ قزوينى ، II ، 242 ) كه پدرش شخصا با كوركوز آشنائى داشته در اختيار داريم كه مىگويد وى « بتپرست » بوده و در پايان عمر اسلام آورده . ( 2 ) - چان - چون ، ترجمهء كافاروف ، 301 ، 407 ، حاشيه ؛ 66 . Bretschneider , « Researches » , vol . I , p . ( 3 ) - « كوتاد گوبيليك » ، چاپ رادلوف ، بخش I ؛ ص XLVIII ؛ رادلوف ، « در موضوع اويغوران » ، ص 61 ؛ جوينى ، چاپ قزوينى ، I ، 44 . ( 4 ) - « متون » ، ص 111 ( جوينى ؛ همچنان در چاپ قزوينى ، I ، 214 ) . ( 5 ) - چاپ ميشل - رايت ، 293 ؛ ( ترجمهء مالئين ، III ) ؛ . 142 . Oppert , « Der Presbyter Johannes » , S .