واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
813
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
يا اينكه به ارتقاى سطح اخلاقى و عقلى ايشان كمكى كرده باشد . رسم ازدواج با زن بيوهء پدر « 1 » در ميان اويغوران محفوظ مانده بوده و حال آنكه اكنون بر اثر نفوذ كيش بودا اين رسم از ميان مغولان رخت بربسته « 2 » . رسم ديگرى كه عبارت بوده از قتل سالخوردگان بوسيلهء غذاهاى بسيار چرب ، نه تنها از طرف بتپرستان بلكه « مسيحيان مرتد » نيز مراعات مىشده « 3 » . چينقاى مسيحى كه بعدها در رأس ادارهء امور كشورى امپراطورى [ مغول ] قرار گرفته بوده در ضمن صحبت با چان - چون خويشتن را به صورت زنندهاى خرافاتى نشان داد و سخنان وى فقط موجب سكوت تحقيرآميز آن زاهد دائوسى گشت « 4 »
--> ( 1 ) - « متون » ، ص 116 . ( جوينى ؛ همچنان در چاپ قزوينى ، II ، 226 ) . ( 2 ) - واسيليف ، « تاريخ و باستانيها » ، ص 246 . ( 3 ) - پلانوكارپينى ، چاپ يازيكوف ، 100 - 98 ؛ ( در ترجمهء مالئين نيست ؛ اين خبر كه صحت آن مورد ترديد است ، از آن پلانوكارپينى نبوده بلكه اضافهايست كه توسط وينسنت بوده - اى به عمل آمده و مبتنى بر گفتههاى شفاهى برادر سيمون است ، كه همراه راهب آستسيلين بهنگام سفر شخص اخير الذكر به ايران در سال 1247 ميلادى بوده . آستسيلين نه در اويغورستان بوده و نه در مغولستان - تحريريه ) . رجوع شود به واسيليف . « تاريخ و باستانيها » ، ص 254 . ( 4 ) - چان - چون ، ترجمهء كافاروف ، 296 . ، « Bretschneider , « Researches 61 . vol I , p چيزى از اين واقعه نگذشت كه چان - چون عقيدهء خويش را دربارهء ترس از « غول كوهستان » چنين بيان مىكند : « غولان ناپاك و شياطين چون به آدمىزادهء راست ورك برخورند از او مىگريزند و هرچه دور تر مىروند . در اينباره در كتابها نوشته شده و كيست كه اين را نداند ؟ چرا بايد دائوسيان [ به توضيح ما قبل مترجم رجوع شود ] به اينگونه چيزها بينديشند ؟ » ( چان - چون ، ترجمهء كافاروف ، 299 - 298 . . 64 . Bretschneider , « Researches » , vol J , p .