واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
779
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
بهانهء مناسبترى براى جنگ - مناسبتر از موضوع خطبه - بينديشد . از اين گونه بهانهها بسيار بود . خليفه ناصر نيز مانند محمد خوارزمشاه در برگزيدن وسيله براى نيل به مقصود وسواس نداشت . خليفه به جلال الدين حسن پيشواى اسماعيليان نزديك شد و چند تن « فدائى » « 1 » از وى گرفت و براى سر به نيست كردن دشمنان خويش از ايشان استفاده نمود . و اغلمش والى خوارزمشاه در عراق و امير مكه دوچار اين سرنوشت شدند . قتل اخير الذكر در مسجد الحرام بهنگام زيارت و در روز عيد عرفات صورت گرفت . سرانجام خوارزمشاه اعلام داشت كه در غزنه به هنگام تسخير شهر ( 612 هجرى / 1215 ميلادى ) اسنادى پيدا شده دال بر آنكه خليفه دائما غوريان را عليه محمد خوارزمشاه تحريك مىنموده . سلطان « از ائمهء ملك خويش » فتوى گرفت كه « هر امام كه بر امثال اين حركات كه ذكر رفت اقدام نمايد امامت او حق نباشد و چون سلطانى را كه مدد اسلام نمايد و روزگار بر جهاد صرف كرده باشد قصد كند آن سلطان را رسد كه دفع چنين امام كند و امامى ديگر نصب گرداند و وجه ديگر آنك خلافت را سادات حسينى مستحقاند و در خاندان آل عباس غصب است « 2 » » . سلطان بموجب اين فتواى مقامات نافذ الكلام روحانى ، ناصر را مخلوع اعلام كرد و نام او را از خطبه و سكه حذف نمود و خلافت سيد علاء الملك ترمذى را اعلام داشت « 3 » . بدين طريق لشكركشى خوارزمشاه به بغداد صورت قانونى و
--> ( 1 ) - دربارهء ايشان رجوع شود به : ، . Bron ، 303 . Dozz , « Essai » , P . sq 121 vol . II , P « ، A Lit . Hist » ( 2 ) - جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ؛ چاپ قزوينى ، II ، 122 - 121 ( 3 ) - جوينى ، نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورقهاى 145 - 143 ؛ چاپ