واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
623
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
ساكنان بخارا سر به فرمان مسعود نهادند . قلعه به حمله مسخر شد و در آن ميان هفتاد غلام به اسارت درآمدند « 1 » . حملهاى كه در نزديكى دبوسيه به نيروهاى اصلى على تگين به عمل آمد حايز موفقيت كمترى بوده . در آنجا تركمنان كه سلجوقيان در رأس ايشان قرار داشتند به على تگين ملحق شدند « 2 » . « علامت سرخ » على - تگين و چتروى كه نشانى امتياز سلطنت بود بر « بالائى » قرار داشت « 3 » . پيكار قاطع نبود ولى التونتاش زخم مهلكى برداشت . و فقط در نتيجهء مهارت و احتياط وزير وى لشكر به سلامت به خوارزم بازگشت . وزير [ خواجه احمد ] زخمى شدن خوارزمشاه را از دشمنان پنهان داشت و با وزير على تگين وارد مذاكره شده چنين نمود كه از پيش خود سخن مىگويد . مشار اليه به توصيهء وى امير خويش را قانع ساخت كه پوزش طلبد و از خوارزمشاه تمنى كند كه ميان او و دولت غزنويان وساطت كند . در اين ميان على تگين خاطرنشان كرد كه سلطان ماضى [ محمود ] وى را فرزند مىخوانده و به هنگام دعوائى كه برسر وراثت تختوتاج درگرفته بوده او ( على تگين ) آمادهء بذل يارى مسلحانه به مسعود بوده « 4 » . التونتاش كه زخمى مهلك برداشته بود مع هذا كوشش كرد تا بر خويشتن چيره گردد و رسول على تگين را به حضور پذيرفت و بدينطريق على تگين بالكل فريب خورد . على تگين پس از انعقاد پيمان به سمرقند رفت « 5 » و از بازگشت خوارزمشاه به آمل [ چارجوى كنونى - مترجم ] ممانعت به عمل
--> ( 1 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 424 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 343 ) . ( 2 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 425 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 343 ) . ( 3 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 428 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 346 ) . ( 4 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 432 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 349 ) . ( 5 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 434 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 351 ) .