واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
603
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
آورد . ظاهرا نابودى يكى از دو شاخهء اصلى قراخانيان در نقشهء او نبوده ، زيرا كه در اين صورت قدر خان حاكم و فرمانرواى تام الاقتدار سراسر تركستان مىگشته . بعدها خواهيم ديد كه فقط ترمذ و قواديان و صغانيان و ختل « 1 » ، يعنى نواحى مجاور بلخ كه محتملا پيشتر هم تابع محمود بودهاند ( به ماقبل حدود صفحهء 585 رجوع شود ) ، در زير فرمان غزنويان بوده . شاهزاده يغان تگين وارد بلخ شد تا از آنجا به غزنه رفته با شاهزاده خانم غزنوى ازدواج كند و به يارى پدر زن خويش بخارا و سمرقند را متصرف گردد . محمود از او خواست كه بازگردد و ضمنا اعلام داشت كه عازم شهر سومنات ( در هندوستان ) مىباشد و تا وقتى كه وى در هند است ايشان باحتمال قوى موفق به غلبه بر رقيبان تركستانى خويش خواهند گشت و آنگاه خواهند توانست با مساعى مشترك ماوراء النهر را مسخر سازند . شاهزاده مسلما معنى واقعى اين پاسخ را دريافت و با خاطرى رنجيده بلخ را ترك گفت . قدر خان و پسرانش بر طوغان خان برادر على تگين غلبه كرده بلاساغون را از دست او بدر كردند « 2 » . محمود پس از بازگشت از هندوستان فقيه ابو بكر حصيرى را به مرو فرستاد . به گفتهء بيهقى در ماوراء النهر عملياتى نظامى در جريان بوده كه ما هيچ اطلاعى از آن در دست نداريم و به صلح و آشتى انجاميد « 3 » . به هر
--> ( 1 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 98 . ( چاپ غنى - فياض ، 92 ) . ( 2 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 98 ، 655 . ( چاپ غنى - فياض ، 91 ، 526 ) . ( 3 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 656 - 655 ( چاپ غنى - فياض ، 527 - 526 ) دريغا بخشى از كتاب بيهقى كه وقايع ياد شده در آن مشروحا وصف شده بوده بدست ما نرسيده است .