واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
604
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
تقدير على تگين در مقام امارت بخارا و سمرقند باقى ماند . برادر او طوغان خان [ طغان خان ] كه از بلاساغون طرد شده بود ، ظاهرا مدت زمانى اخسيكت را در تصرف داشته و در سالهاى 417 و 418 هجرى در آنجا بنام وى سكه ضرب شده در بخش جنوبى فرغانه يعنى در اوزگند [ يا اوزجند ] كه سابقا تختگاه ايلك نصر بوده در سال 416 هجرى بنام قدر خان سكه ضرب شده و نام وى در سكههائى كه در سال 420 هجرى در اخسيكت ضرب شده نيز ديده مىشود « 1 » . در سال 417 هجرى رسولانى از طرف دو امير كافر بنام قياخان و بغراخان وارد غزنه شدند « 2 » . از القاب ايشان چنين برمىآيد كه اينان از خانان ترك بوده ، شايد هم به دودمان قراخانيان بستگى داشتهاند . اينان مراتب فرمانبردارى خويش را به محمود ابراز داشته اظهار تمايل كردند كه با غزنويان علقهء خويشاوندى برقرار كنند . محمود رسولان را با احترام پذيرفت ولى چنين پاسخشان گفت : « ما مسلمانيم و شما كافرانيد و ما را نشايد خواهر و دختر خويش بشما دادن ، اگر مسلمان شويد تدبير آن كرده آيد » « 3 » .
--> ( 1 ) - ماركوف ، « فهرست تملكات » ، ص 246 ، 250 . ( 2 ) - ( در چاپ محمد ناظم ( 87 ) اسامى خانان « قتاخان و اقغر خان » آمده - تحريريه ) . [ در چاپ تهران قزوينى « قتاخان و ايغرخان » نوشته - مترجم ] . ( 3 ) - « متون » ، ص 17 ( گرديزى ) ( چاپ محمد ناظم ، 87 ) . راورتى اين اميران را برادران قدر خان مىخواند و در اين مورد به گرديزى استناد مىكند . ولى در نسخههاى اكسفورد و كمبريج به اين نكته اشارهاى نيست . از اين سفارت تركان ، بموجب منبعى كه در دست نيست ، در رسالهء فقه اللغوى مجهول المؤلفى كه پ . م . مليورانسكى چاپ و منتشر كرده نيز ياد شده است ( « لغتشناس عرب دربارهء زبان تركى »