واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

602

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

قدر خان دهند و يغان تگين هم بايد با زينب دختر محمود ازدواج كند . و قدر خان تعهد كرد كه دختر خويش را به امير محمد پسر دوم محمود به زنى دهد . چون محمود از فرزند ارشد خويش مسعود ناراضى بوده مىخواسته محمد را به وليعهدى خود اعلام كند « 1 » . ولى اين انديشه‌ها جامهء عمل نپوشيد . محمود قبل از همه‌چيز به تركمنان كه با على تگين متحد بودند و اسرائيل پسر سلجوق در رأس ايشان قرار داشت روى آورد « 2 » . محمود موفق به اسير كردن اسرائيل گرديد ( به گفتهء ابن اثير بدين‌منظور به پيمان‌شكنى توسل جست ) و وى را به هندوستان اعزام كرد و در آنجا در دژى زندانى ساخت . دستجات وى بعضا نابود شدند و بخشى نيز از رئيسان و امراى خويش ( اخلاف سلجوق ) دورى جستند « 3 » و با اجازهء محمود به خراسان نقل مكان كردند . على تگين سمرقند و بخارا را ترك گفته به دشت گريخت . باروبنهء وى به دست بلگاتگين حاجب محمود افتاد و در آن ميان زن و دختر على تگين نيز اسير شدند . محمود به‌رغم اين كاميابىها به بلخ بازگشت و از آنجا به غزنه رفت ، بدون آنكه به منظور تأمين منافع متحدان خويش اقدامى به عمل

--> ( 1 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 230 ، 655 ( چاپ غنى - فياض ، 197 ، 527 - 526 ) . ( 2 ) - در تأليف گرديزى چنين است ( متون ، ص 17 ) ؛ ابن اثير ( چاپ تورنبرگ ، IX ، 266 ، 323 ) وى را ارسلان مىخواند . به احتمال قوى نام تركى اسرائيل چنين بوده . ( 3 ) - به گفتهء گرديزى ( نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 156 ) 4000 خانوار از ايشان از امراى خود شكايت پيش محمود بردند . نسخهء خطى كمبريج ، ورق b 125 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 85 ) .