واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
533
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
شمرده مىشده . پسر الپ تگين در سال 346 هجرى / 957 ميلادى منشور و علم برايش برد . عتبى و ابو الحسن سيمجورى - هر دو - در عهد حكومت خويش نارضائى عامه را برانگيختند و در نتيجه موقتا از سرير قدرت بر كنار شدند . در سال 348 هجرى / 959 ميلادى ابو منصور يوسف بن اسحق به وزارت و ابو منصور محمد بن عبد الرزاق ( از 349 هجرى ) به ولايت خراسان منصوب گرديد . شخص اخير الذكر را گرديزى حاكمى عادل خوانده . ظاهرا الپ تگين نيز موقتا معزول شد زيرا كه فرمان انتصاب سپهسالار جديد را ابو نصر منصور بن بايقرا « 1 » براى وى برد . مقدسى ابو نصر اخير الذكر را حاجب بزرگ منصور خوانده است . ابن الاثير به اعدام يكى از سپهسالاران مقتدر كه موجب اغتشاشاتى در كشور شده بود اشاره مىكند و اين خود مىرساند كه عبد الملك و وزير وى براى رهائى از سيادت دارودستهء لشكرى كوشش مىكردهاند . بهر تقدير اين كوشش به عدم موفقيت انجاميد زيرا كه عبد الملك براى رهائى از شر حضور الپ تگين - كه ناخوشآيند بود - بناچار او را به ولايت خراسان منصوب كرد و الپ تگين در [ آخر زمستان ] فوريه سال 961 ميلادى ( 350 هجرى ) وارد آن خطه شد . غلام پيشين الپ تگين به سمت حاجب منصوب گرديد . پيش از آن الپ تگين به عزل وزير و انتصاب ابو على محمد بن محمد بلعمى بجاى وى توفيق يافت . ابو على محمد بلعمى از استعداد و كاردانى پدر چيزى به ارث نبرده بود و آلت بىارادهء سپهسالارى ذى اقتدار بود « 2 » .
--> ( 1 ) - مىدانيم كه نام اين حاجب بر سكههاى منصور ديده مىشود . رجوع شود به : تيزن هاوزن ، « دربارهء سكههاى سامانى » ، ص 218 ( 2 ) - « متون » ، ص 11 - 10 ( گرديزى ) ؛ ابن الاثير ، چاپ تورنبرگ ، V I I I ، 396 ؛ مقدسى ، 338 .