واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

527

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

بود وى را معزول و به جايش ابراهيم بن سيمجور را كه از دارودستهء تركان بوده و « هيبت الملك و سياسة الدين » در وجود او گرد آمده بوده منصوب سازد « 1 » . ابو على چغانى به هيچ‌گونه حاضر نبود كه آن مقام را داوطلبانه به جانشين خويش دهد . دولت قادر نبود عليه وى اعمال زور نمايد زيرا كه لشكريان بموقع مواجب نگرفته و آشكارا عليه امير و وزير زبان به شكايت گشوده بودند . دشواريهاى مالى باعث افزايش خراج و مالياتها شد . مقدسى « 2 » مىگويد كه در دوران پادشاهى نوح خراج يك سال را پيشكى برسم وام مأخوذ داشتند و دولت اين وام را هيچ‌گاه ادا نكرد . شاعران آن زمان « 3 » از « مأموران ديوان خراج » شكايت كرده مىگويند ايشان خراج پس‌افتاده را در زمانى مأخوذ مىداشتند كه پرداخت مالياتهاى عادى هم براى مردم بار سنگينى بوده . نوح در پائيز سال 335 هجرى / 946 ميلادى پيشواى دارودستهء لشكرى يعنى احمد بن حمويه « 4 » ( محتملا پسر حمويّه بن على مشهور ) را فداى وزير كرد . ولى دو ماه بعد ناگزير به ريختن خون وزير بدست سپاهيان رضا داد . وى مسئول پرداخت مواجب لشكر و همدستى با ابو على چغانى شناخته شده

--> ( 1 ) - « متون » ، ص 60 ( سمعانى ؛ چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « السميجورى » : « يجمع الى هيبة الملك سياسة الدين » ) . ( 2 ) - مقدسى ، 340 . ( 3 ) - ثعالبى ، « يتيمه » ، مستخرجات به ترجمهء باربيه دمينار ، I ، 176 . ترجمهء باربيه دمينار ( « dant ؟ l ' exce » و « de droit ordinaire » ) گمان نميرود چندان موفقيت‌آميز باشد . دربارهء معنى كلمهء « بقايا » به « مفاتيح خوارزمى » ، 60 نيز رجوع شود . ظاهرا اين همان « الباقى » نمىباشد ( همانجا ) ( 4 ) - « متون » ، ص 8 ( گرديزى )