واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
528
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
بود . به گفتهء مورخان « 1 » قتل وزير به فرمان نوح صورت گرفته بوده . سمعانى « 2 » از قول البيع داستانى نقل مىكند كه دولت دستهاى لشكرى براى دفاع از وزير اعزام داشت ولى لشكريان را شورشيان مجبور به عقبنشينى كردند . در اين ميان قبلا ابو على ابراهيم بن احمد عم نوح « 3 » را از بين النهرين دعوت كرده بود . لشكريان نوح كه ظاهرا بعد از قتل وزير هم به دريافت مواجب خود موفق نشده بودند ، بسوى شورشيان روى آوردند . يك ماه پس از مرگ « الحاكم الشهيد » در ماه ژانويه 947 ميلادى ( 336 هجرى ) ابو على و ابراهيم وارد بخارا شدند و بنام ابراهيم خطبه خوانده شد . نوح به سمرقند گريخت . حكومت ابو على در بخارا بيش از دو ماه نبود . دشمنى ساكنان بخارا وى را مجبور به ترك آن شهر كرد و ضمنا مشاغل عمدهء ديوان را به همراهان خود تفويض كرد و گذشته از ابراهيم يكى ديگر از اعضاى دودمان سامانى يعنى ابو جعفر محمد برادر نوح را در بخارا باقى گذاشت « 4 » . خود
--> ( 1 ) - گذشته از گرديزى ابن الاثير هم ( چاپ تورنبرگ ، VIII ، 345 ) . ( 2 ) - « متون » ، ص 62 - 61 ( سمعانى ؛ چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « الشهيد » ) . ( 3 ) - دربارهء وى و كارهايش رجوع شود به ابن الاثير ، چاپ تورنبرگ ، VIII ، 348 - 344 ؛ گرديزى ، نسخهء خطى اكسفورد ، ورقهاى 122 - 120 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورقهاى b 99 - a 97 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 39 - 33 ) ؛ متون ، ص 9 - 8 . ( 4 ) - گفتههاى ابن الاثير ( چاپ تورنبرگ ، VIII ، 345 ) و ميرخوند « تاريخ سامانيان » چاپ دفرمرى ؛ 147 - 146 ) دربارهء گريختن ابو على به تركستان و بازگشت وى با بخارا را سخنان كرديزى تأييد نمىكند . به گفتهء ابن الاثير ؛ ابراهيم طبق پيمان با بخارائيان خواست با نوح صلح كند ولى ابو على قبل از ورود نوح بخارائيان را شكست داد و ميخواست شهر را طعمهء حريق سازد و به خواهش مشايخ از اين اقدام منصرف شد . به گفتهء مير خوند ابراهيم به نوح ملحق شد و ابو على هر دو را شكست داد . گرديزى دربارهء پيكار بين ابراهيم و ابو على سخنى نمىگويد . به گفتهء او ابو على ميخواست بخارا را طعمهء آتش سازد زيرا كه ساكنان آن شهر با وى دشمنى مىورزيدند .