نزديكى مرو الرود زيردستان عرب وى او را گرفته تسليم دولت كردند « 1 » . قيام هاشم بن حكيم « 2 » كه در پيرامون مرو وقوع يافت خطرناكتر بود . هاشم قبلا در خدمت ابو مسلم و پس از او عبد الجبار بوده . بنا به گفتهء گرديزى و نرشخى ، وى در زمان حكومت حميد بن قحطبه يعنى پيش از آغاز سال 160 هجرى ، 776 ميلادى قيام كرده بود . هاشم به پيروان خويش اعلام كرد كه خداوند در وجود او تجسم يافته ، همچنان‌كه پيش از او در آدم و نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و محمد و ابو مسلم حلول كرده بوده . وى هميشه صورت را به پارچه‌اى سبز مىپوشيد و مىگفت كه آدميان قادر به تحمل نورى كه از چهرهء او ساتع است نمىباشند . بدين سبب اعراب به وى لقب « مقنع » ( « نقاب‌دار » يا « پوشيده از نقاب » ) دادند « 3 » . خبرى هست كه نقاب مىبايست زشتى صورت اين پيامبر را از انظار پيروانش پنهان دارد . ولى معلوم نيست اين خبر تا چه‌حد صحيح است . مقنع در اطراف كش و نسف حداكثر موفقيت را كسب كرد و مردم قريهء سوبخ پيش از ديگران به هوادارى او برخاستند . گذشته از اين « سپيد - جامگان » در بخارا و سغد مستقر شدند و در بخارا خود بخار خدات [ بنيات بن طغشاذه ] « 4 » وى را يارى كرد . ده نرشخ ديربازى مقر اصلى پيروان بخارائى

--> ( 1 ) - طبرى ، I I I ، 135 . به گفتهء گرديزى اين اشخاص از قبيلهء ازد بودند . ( 2 ) - نرشخى مفصل‌تر از همه دربارهء وى سخن مىگويد ( چاپ شفر ، 74 - 63 ) . ( دربارهء قيام سالهاى 160 تا 167 هجرى نيز رجوع شود به : عينى ، « عصيان مقنع » ؛ ياكوبوسكى ، « قيام مقنع » - تحريريه ) . ( 3 ) - در رمان توماس مور ( « Lalla Rookh » - لاله‌رخ ) او « پيامبرى است زيرستر » . رجوع شود به اخبار منابع عربى كه ا . براون نقل كرده : ( . sq 138 Vol I , p ، « Browne « A Literary History ) ( 4 ) - نرشخى ، چاپ شفر ، 9 .