واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
438
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
مقنع بوده . وى تركان را نيز به يارى خواست . آخرين پناهگاه اين معلم دينى دژى كوهستانى بوده در حوالى كش . اين شورش در زمان مسيب بن زهير [ الضبى ] « 1 » ( 164 تا 167 هجرى / 783 - 780 ميلادى ) سركوب شد . پس از آن بخار خدات بنيات كه به شورشيان حسن توجه و تمايل داشت در فرخش به دست سواران خليفه كشته شد . با اين حال فرقهء مزبور كماكان در اطراف كش و نسف و پارهاى از دهكدههاى بخارا وجود داشته . اسامى دهكدههاى اخير الذكر را مترجم كتاب نرشخى [ تاريخ بخارا ] « 2 » نقل كرده ، ولى ميان اسامى قرائى كه از طريق منابع ديگر به دست ما رسيده ديده نمىشود ، مگر اينكه به جاى زرماز زرمان و يا ( به ص 234 - 232 رجوع شود ) رزماز ( به ص 295 ، جدول فصل اول ، رجوع شود ) بخوانيم . قصر عمر در تأليف سمعانى « 3 » به صورت قصر عمير آمده و موضع آن معلوم نيست . مقدسى از وجود « سپيدجامگانى كه رسوم ايشان به رسوم زنديقان ( ثنويان ) شبيه است » صحبت مىدارد « 4 » . به گفتهء مؤلف نسخهء خطى تومانسكى [ حدود العالم ] بيشتر
--> ( 1 ) - به گفتهء نرشخى ( چاپ شفر ، 70 ) مسيب در ماه جمادى الاول و به قول حمزهء اصفهانى ( متن ، 222 ؛ ترجمه 173 - 172 ، در ترجمه بخطا زهير بن مسيب ناميده شده ) در جمادى الثانى سال 163 هجرى وارد شد . به گفتهء گرديزى ( نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 95 ؛ نسخهء كمبريج ورق b 76 ) مسيب در جمادى الاول 166 هجرى وارد خراسان شد و فقط هشت ماه حكومت كرد . ( 2 ) - نرشخى ، چاپ شفر ، 73 . كوشك خشتوان شايد همان رباط گاخشتوان باشد كه دهكده و رستاق هم بدان نام خوانده شدهاند . رجوع شود به ماقبل ص 273 و « متون » ص 64 ( سمعانى ، چاپ مارگوليوس ذيل « الكاخشتوانى » ) ( 3 ) - متون ص 66 ( سمعانى ، چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « المبيضى » ) . ( 4 ) - مقدسى ، 323 .