واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

424

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

به حكومت منصوب گشت به سن كهولت رسيده بود و شيخ مضريان « 1 » خراسان ( اعراب شمالى ) شمرده مىشد . پيروزيهاى نصر عظمت عهد قتيبه را در نظر اعراب مجسم مىكرد . نصر از پاشيدگى سلطنت تركان غربى استفاده كرده فرمانروائى عرب را در حوضهء سيردريا مجددا احياء كرد و در سال 122 هجرى / 739 ميلادى پيمانهائى با صاحبان اسروشنه و شاش و فرغانه « 2 » منعقد ساخت . شاهزاده كورسول قاتل خاقان كه در بلاد تركان به مقام ارجمندى رسيده بود در كرانهء سيردريا اسير شد و به سياست رسيد و بدين طريق احتمال هرگونه خطرى از طرف صحرانشينان رفع شد . اعزام حكام عرب به شاش و فرغانه ميسر و مقدور گشت « 3 » . نصر در آغاز امر در رفع مشكلات داخلى نيز موفق بوده . وى براى حل موضوع خراج كوشيد تا خراج مسلمانان را ميان اهل ذمه كه به ناحق از مالياتها معاف شده بودند سرشكن كند . به گفتهء طبرى « 4 » در مقابل 30000 مسلمان كه به ناحق خراج از ايشان اخذ مىشد 80000 نفر از اهل ذمه از پرداخت آن معاف شده بودند و بدين قرار خراج مسلمانان را توانستند بدون اينكه با اشكالى مواجه شوند ميان اهل ذمه سرشكن كرده از ايشان وصول نمايند . سغديانى كه به نزد تركان گريخته ، از زمان مرگ خاقان آرزوى

--> ( 1 ) - طبرى ، 1661 . ( 2 ) - به گفتهء ابو عبيده ، منقول در تأليف بلاذرى ( 429 ) ، نصر در اسروشنه موفقيتى تحصيل نكرد . ولى به گفتهء طبرى ( II ، 1694 ) دهقان اسروشنه به نصر خراج داد و ساكنان اسروشنه در لشكركشى عليه تركان شركت جستند ( همانجا ، 1690 ) ( 3 ) - همانجا ، 1695 - 1694 ، 1767 . ( 4 ) - همانجا ، 1689 .