را صرف مبارزه با اعراب كنند . اينكه به قول‌وقرارها تا چه حد وفا مىشده خود از لزوم تجديد هر سالهء آن عهود و همچنين از تاريخ فتوحات قتيبه پيداست . جنگ خانگى كه پس از مرگ خليفه يزيد اوّل ( 64 هجرى ) وقوع يافت به خراسان نيز سرايت كرد . سلم بن زياد - كه همهء خراسانيان قبل از انتخاب خليفهء جديد به وى سوگند ياد كرده بيعت كرده بودند « 1 » - ناگزير اندكى بعد بر كنار رفت . ميان افراد قبايل گوناگون عرب نبردهاى خونينى جريان يافت . سرانجام عبد اللّه بن خازم رئيس قبيلهء قيس آن سرزمين را تحت فرمان خويش درآورد و تا سال 72 هجرى ( 92 - 691 ميلادى ) بلا معارض در خراسان حكومت كرد و سكه به نام خود زد و حتى مسكوك طلا ضرب كرد « 2 » و در سال 72 هجرى به فرمان عبد الملك خليفه به قتل رسيد ، چون از اطاعت فرمان خليفه سرپيچى كرده بود . وى چند سال پيشتر فرزند خود موسى را به ماوراء النهر گسيل داشته بود . موسى به يارى مشتى از همراهان خويش ترمذ را مسخر ساخت و فرمانرواى محل را مجبور به ترك شهر كرد و خود پانزده سال در آنجا پايدارى نمود « 3 » ( از 70 هجرى تا 85 هجرى / 689 تا 704 ميلادى ) . در دوران حكومت يزيد بن مهلب [ الازدى ] ( 701 - 704 ميلادى / 82 - 85 هجرى ) ، ثابت بن قطبة الخزاعى كه در ميان بوميان محبوب القلوب بود به موسى پيوست و شاهزادگان محلى را به سوى او جلب كرد و بدين‌طريق موسى توانست جملهء تحصيل داران يزيد را از ماوراء النهر

--> ( 1 ) - طبرى ، I I ، 489 . ( 2 ) - تيزن‌هائوزن ، « تازگيهاى سكه‌شناسى » ، ص 229 ، ( سكه از مجموعهء ژنرال كاماروف است ) ( 3 ) - طبرى ، I I ، 1150 .