ظاهرا از اميران ترك بوده . محلى بين اوزگند و گردنه نيز به نام « دهقان چورتگين » خوانده مىشده « 1 » . بنا به گفتهء ن . ف . پطروفسكى « 2 » اكنون محلى كه بر سر راه اوزگند به آتباش قديمى - آن سوى گردنهء ياسى و نزديك گردنهء اورازخان - قرار دارد چنين ناميده مىشود . بهترين دوران اوزگند همانا عهد نخستين قراخانيان - يعنى روزگارى كه اوزگند تخت‌گاه ماوراء النهر بوده - شمرده مىشده است . ولى آثار قديمى را كه در آنجا محفوظ مانده « 3 » نبايد به آن دوران مربوط بدانيم بلكه منصوب به نيمهء دوم قرن دوازدهم ميلادى يعنى زمانى است كه اوزگند فقط پايتخت فرغانه بوده ، در عهد قراختائيان [ قره - خطائيان ] و نخستين خانان جغتائى خزانهء دولت در اوزگند نگهدارى مىشده « 4 » . ميان اوش و اوزگند 7 فرسخ مسافت بوده « 5 » . در نزديكى اوزگند شهرهاى ديگرى وجود نداشته و در قرب اوش شهر مدوا ( قريهء مادى كنونى ) قرار داشته - در دو فرسخى اوش « 6 » .

--> ( 1 ) - ابن حوقل ، 30 ؛ قدامه ، 208 ؛ ( هر دو مؤلف « خورتگين » نوشته‌اند - تحريريه ) ؛ ترجمهء دخويه ( ابن خردادبه ، 22 ؛ قدامه ، 159 ) افتادگى كوچكى دارد . ( 2 ) - « يادداشتى ديگر » ، ص 357 . ( 3 ) - دربارهء اينان رجوع شود به : « مراقد اولياء اسلامى ؛ » تأليف شچربين - كرامارنكو ، ص 53 ؛ دومبروسكى ، « برج قديمى » ، ص 2 - 1 ؛ « نوشته‌هاى سنگ مزارهاى قديمى » ، ص 7 / 5 ؛ مالليتسكى ، « سخنى چند » ، ص 9 - 8 . ( 4 ) - بارتولد ، « تاريخ مختصر هفت‌آب » ، ص 109 ، 129 ( بخش OTT ، ص 36 ، 56 ) . ( 5 ) - ابن فقيه ، 328 ( 6 ) - استخرى ، 347 ؛ ابن حوقل ، 396 .