واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

356

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

جادهء اصلى ازخجند به اوش « 1 » - از طريق بخش جنوبى فرغانه ( 6 روزه راه ) - از شهرهاى زير ( هر شهر به فاصلهء يك روز راه از شهر بعدى قرار داشته ) عبور مىكرده است : كند ، سوخ ، رشتان ، زندرامش ، قبا . مرحلهء بين قبا و اوش بويژه دراز بوده . از شهر كند بعدها به نام كندبادام ياد شده است كه اكنون « كن‌بادام » گويند . در عهد سامانيان اين شهر جزو فرغانه نبوده و از اعمال شهر خجند شمرده مىشده « 2 » . فاصلهء خجند تا كن‌بادام ( نزديك 60 ورست ) براى يك روز راه خيلى زياد است . شايد شهر اندكى غربىتر از قريهء كنونى قرار داشته ، بويژه كه به گفتهء بابر از خجند تا كندبادام بيش از 5 يا 6 آغاچ ( فرسخ ) مسافت نبوده . به گفتهء مقدسى « 3 » در وسط بازارهاى كند ، رود ( يا نهر ) جارى بوده . سوخ و رشتان هم در آن زمان جزو توابع فرغانه شمرده مىشدند يعنى جزو نسياى عليا ( نسياى زبرين ) . سوخ « 4 » در قرب كوهها - و ظاهرا بر كرانهء رودى به همين نام و محتملا در محل قريهء كنونى سارىكورگان و يا اندكى غربىتر از آن - قرار داشته . و نزديك آن تا حدود

--> ( 1 ) - همانجا ، 333 . ( 2 ) - مقدسى ، 272 . ( 3 ) - دربارهء شهرهاى جنوب فرغانه رجوع شود به : ابن حوقل ، ص 396 - 395 و مقدسى ، 272 . ( 4 ) - بر رود سوخ ، 25 ورستى مغرب « سارى - كورگان » بقاياى شهرى باستانى كه « مغ - تپه » يا « مغ‌كورگان » ( « تپه آتش‌پرستان » ) يا « دژ آتش‌پرستان » ناميده مىشود مكشوف گرديده بود . و آ . پطروف و ل . زيمين آن را وصف كرده‌اند ( زيمين ، « اطلاعات مختصر تاريخى » ، ص 23 - 21 ؛ پطروف ، « ويرانه‌هاى مغ‌تپه » ، ص 25 - 24 ) .