پائين دست سرچشمهء اريق‌ها ، [ نهرها ] در محل ابو قشه [ استخرى فارسى : بوقشه ] ، رود از تنگه‌اى كوهستانى عبور مىكرده و تنگ مىشده و به ثلث پهناى پيشين خويش مىرسيده . و اين محل براى كشتىها خطرناك شمرده مىشده « 1 » . به گفتهء مقدسى « 2 » « محلى كه رود تنگ مىشود » به فاصلهء سه روز راه از جگربند قرار داشته . منازل بين راه عبارت بودند از رباط حسن و ناباغدين . ظاهرا منظورنظر تنگه دلدل - آتلاغان ، بين محال اوچ - چوچك ( يا اوچ - اوچك ) و ايچكه - يار ، بوده است . پهناى رود در اين محل تا 168 ساژن - [ ساژن - 13 / 2 متر ] تقليل مىيابد . در سه فرسخى پائين دست تنگهء مزبور ( يا به گفتهء ابن حوقل « 3 » در يك منزلى ) نهر بزرگ « 4 » گاو خواره ( « خوراك گاوان » ) كه از لحاظ عظمت دو برابر نهر هزاراسپ بوده ، متفرع مىگرديده . عرض آن به پنج ذراع ( آرشين ) و عمق آن به دو قامت ( رجوع شود به ماقبل ص 212 ) مىرسيده . در پنج فرسخى سرچشمهء اين نهر ، اريق گريه [ استخرى : كريه ] از آن منشعب مىشده . در 6 فرسخى پائين دست سرچشمهء گاوخواره ، بر كرانهء راست آمودريا شهر غارابخشنه يا غارافحشنه قرار داشته . حاشيهء مزروع كرانهء راست فقط از اينجا آغاز مىگرديده . بين نهر گاوخوره « 5 »

--> ( 1 ) - استخرى ، 304 . ( 2 ) - مقدسى ، 343 . اين تعريف بسيار مشكوك است . رجوع شود به ماقبل ص 325 ، حاشيهء 5 . ( 3 ) - ابن حوقل ، 354 . ( 4 ) - دربارهء نهرها رجوع شود به استخرى ، 303 - 301 . ( 5 ) - به گفتهء ياقوت ( « معجم » ، I V ، 231 - 230 ) ( ولى البته خطاست . ) نهر گاوخواره از كنار درغان كه به قول وى در دو ميلى رود قرار داشته جارى بوده ( همانجا ، I I و 567 . 113 . Das alte Bett des Oxus » S » ، De Goeje ؛