ناحيهء شهر نسف به‌شمار آورده‌اند . گردنه‌اى كه بين كش و سمرقند قرار دارد در تاريخ فتوحات عرب معروف است و در آنجا يكى از بزرگترين پيكارها ميان تازيان و تركان درگير شده بوده « 1 » . يك جادهء ديگر نيز از طريق قريهء محترقه ( به معنى تحت اللفظى : « سوخته » ) وجود داشته . وجه تسميهء اين قريه چنين است كه سردار عرب حبيب ، پس از غلبه بر لشكريان بخارا ، به منظور الحاق به مهلب ، پدر خويش كه كش « 2 » را محاصره كرده بوده ، قريهء مزبور را طعمهء آتش ساخت ( 699 م / 80 ه . ) . با اينحال طبرى در جاى ديگر « 3 » آتش زدن قريه را به قتيبه نسبت مىدهد و اين واقعه را مربوط به سال 91 هجرى / 710 ميلادى مىداند . پيش‌تر اين قريه به نام فارياب ( يا قاريات ) موسوم بوده است . در سنهء 112 هجرى / 730 ميلادى تازيان نخواستند از راه محترقه روند زيرا كه آن محل را بالتمام جنگل انبوه پوشانده بوده و ممكن بود تركان آتش در جنگل زنند . و اعراب مرگ براثر آتش را بدتر از مرگ به شمشير مىدانستند « 4 » . ظاهرا محترقه در شمال كوهها قرار داشته زيرا كه حافظ ابرو آن را جزو قلمرو سمرقند برمىشمرد « 5 » . اين‌كه آيا مىتوان اسم فارياب را با نام قريه فرب « 6 » كه پيشتر مذكور افتاد نزديك كرد و يكى دانست ، دشوار

--> ( 1 ) - 35 . S ، « Die Chronologie » ، Marquart ( 2 ) - طبرى ، I I ، 1041 . ( 3 ) - همانجا ، 1229 . ( 4 ) - همانجا ، 1533 . ( 5 ) - بارتولد ، « حافظ ابرو » ، ص 15 ، و 18 ؛ مسلما به‌جاى « متفرقه » بايد محترقه خوانده شود . ( 6 ) - رجوع شود به ماقبل ( ص 281 و بعد از آن ) . جدول الفبائى قراءدرهء رود زرافشان .