واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
11
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
به سال 1900 در سن پطربورگ از چاپ خارج شد . در همان سال « تركستان » به دانشكدهء زبانهاى شرقى دانشگاه سن پطربورگ ، همچون رسالهء علمى به منظور اخذ درجهء علمى استادى تاريخ شرق ، عرضه گشت . دفاع از رسالهء علمى در جلسهء 19 نوامبر ( 2 دسامبر به حساب قديم ) سال 1900 به عمل آمد ؛ نخستين كسى كه رسما دربارهء تأليف و . و . بارتولد اظهار عقيده كرد ، استاد ن . اى . وسلوفسكى « 1 » بود كه نظر بسيار تحسين آميزى دربارهء اثر مزبور داد و اشاره كرد كه : « اين تأليف را نمىتوان عجالة چنان كه شايستهء آن است ارج نهاد ، زيرا موضوع مورد تحقيق تازه وارد حوزهء علم مىگردد » و در آينده « هيچ يك از محققان تاريخ تركستان نمىتوانند كتاب بارتولد را ناديده انگارند » . دومين نظر دهندهء رسمى استاد و . آ . ژوكوسكى بود كه با عقيدهء تحسين آميز و عالى ن . اى . و سلوفسكى موافقت كرد . دانشكده شايستگى بارتولد را براى احراز درجهء علمى مورد تقاضاى وى تصديق كرد و در عين حال چون دانشنامهء عرضه شده اهميت فوق العاده داشته تصميم گرفت از شوراى عالى دانشگاه سن پطربورگ تقاضا كند كه درجهء عالى علمى دكترى را به بارتولد تفويض كنند « 2 » . شوراى دانشگاه در ماه دسامبر همان سال با رأى دانشكده موافقت كرده به موجب مادهء 88 « آئين نامه دانشگاههاى روسيه مورخ 1884 » درجهء دكترى تاريخ مشرق را براى بارتولد تصويب كرد « 3 » . در سال 1928 در سلسلهء انتشارات ا . ج . و . گيپ « E . J . W . GIBB MEMORIAL » ) ( SERIES , NEW SERIES , V ترجمهء انگليسى « تركستان » ( بخش 2 ، « تحقيقات » ) كه مؤلف ، خود آن را از روى مدارك و مطالب تازه دستكارى و تكميل كرده بود ، با مقدمهاى بقلم ا . دنيسون راس منتشر شد « 4 » . شخص و . و . بارتولد به كمك ح . ا . ر .
--> ( 1 ) - وى در آن زمان كرسى تاريخ مشرق دانشكدهء زبانهاى شرقى دانشگاه سن پطربورگ را داشته . ( 2 ) - شرح دفاع از رساله در روزنامهء « اخبار تركستان » چاپ تاشكند ( شمارهء 97 مورخ 3 ( 16 ) دسامبر 1900 ، در سرمقاله به عنوان « بحث و . و . بارتولد » مندرج است . هيأت تحريريهء روزنامه در سر مقالهء مزبور « با مسرت قلبى موفقيت درخشان دانشمند محترم را كه نيرو و استعداد خويش را وقف مطالعهء ميهن ما كرده » تبريك مىگويد . ( 3 ) - رجوع شود به « گزارش اوضاع و فعاليت دانشگاه سن پطربورگ در سال 1900 » كه توسط استاد ن . يا . مار تنظيم شده ص 53 ، 1901 ، SPB . ( 4 ) - - d 2 ( ( Turkestan down to the Mongol invasion ) ) ، W . Barthold ed . transl . from the original Russian and revised by the author With ( GMS NS , V ) 1928 ، the assistance of H . A . R . Gibb , London ( زين پس اين چاپ را به نام چاپ انگليسى 1928 خواهيم خواند ) - بخش نخست « متون » مجددا طبع نشده است .