محمد عبد الحسين كربلايي كرناتكى هندى
18
تذكرة الطريق في مصائب حجاج بيت الله العتيق ( فارسى )
نكاتى دربارهء اين سفرنامه 1 . فارسىنويسى زبان سفرنامه ، فارسى ساده و روان و تحت تأثير فارسى از نوع هندى آن است . با اين حال ، تأثير هندى در آن در حد انتظار نيست و از اين بابت ، دشوارى خاصى براى خواندن ايجاد نمىكند . با اين همه ، مىتوان به لحاظ زبانى آن را در كنار فارسى آن روزگار هند ، مورد تأمل زبانشناسانه قرار دارد . بسيارى از لغاتى كه در اين كتاب بهكار رفته است ، كاربرد رايجى در فارسى ندارد ، گرچه ريشه و اساسى در زبان فارسى دارد . به رغم آشنايى مؤلف با انگليسيها و حضور آنان در آن منطقه ، زبان انگليسى چندان تأثيرى در زبان او نداشته و در اين زمينه ، چيزى محسوس نيست . 2 . مؤلف و گاهشمارى در اين سفرنامه ، شايد هيچچيزى به اندازه دقت وى درباره تواريخ و ثبت آنها خودنمايى نمىكند . ذهن وى به شدّت تاريخى و تقويمى است و هرچيزى را با دقت ثبت مىكند . وى اولا گزارش روزانه تمام اين يك سال و اندى را كه در سفر بوده ولو در حد يك يا دو خط به دست داده و هيچروزى را از قلم نينداخته است . ثانيا تقويم تاريخى شيعه را از اعياد و وفيات امامان و بزرگان دين تماما يادآور شده و در اين جهت تقريبا همه موارد را آورده است . افزون بر تقويم تاريخى شيعه ، تقويم عبادى را هم مدّ نظر دارد و روزهاى روزهدار بودن و عبادات ويژهء ايام خاص را هم گويا در بيشتر موارد از زاد المعاد علامه مجلسى به دست مىدهد . مىدانيم كه وى بعدها كتابى با عنوان انيس الشيعه نوشت كه دقيقا تقويم تاريخى و عبادى شيعه بود . ثالثا تاريخ وفات برخى از اقوام و خويشان و نيز سالگرد آنان را در روزهاى