محمد عبد الحسين كربلايي كرناتكى هندى
19
تذكرة الطريق في مصائب حجاج بيت الله العتيق ( فارسى )
معين با دقت بيان مىكند . همينطور تاريخ تولد خودش ، تاريخ وفات زوجهاش و بسيارى از تواريخ ديگر را . و رابعا به بيان اينكه دقيقا چه روزهايى در كجا بوده مىپردازد . مثلا اينكه درست يك سال پيش در كجا بوديم . دقيقا دو ماه است كه از كدام شهر بيرون آمدهايم و . . . . « دهم شوال روز سهشنبه : امروز شش ماه كامل شد . در مدينهء طيّبه » . « ششم شوال روز پنجشنبه : امروز سال كامل شد كه خيمهء خود را بيرون كربلاى معلى زده بودم . براى رفتن مكّهء معظّمه » . براى مثال در هيجدهم صفر 1231 مىنويسد : فاتحهء سال پدر من است كه امروز سى و يك سال است كه فوت شده . تاريخ فوت اوشان « جانم ز جهان رفته » و تاريخ فوت ديگر اوشان « رفته به جنّت جوان » . على القاعده پدرش در سال 1200 درگذشته است . و جاى ديگر : امروز فاتحهء نواب نصر الملك مرحوم وچهوتى بيگم صاحبه جدّهء من است . نيز ذيل روز دهم جمادى الاولى سال 1231 مىنويسد : امروز روز مولود من است ، بمحمّد و آله الطّاهرين ، در هند براى فاتحه به روح شهيد امروز مردم مىروند » . اين بعد از سفرنامه از هر جهت قابل تأمل است . اما يك نكته مهمتر هم وجود دارد كه بايد بهعنوان نكته پنجم در امر تاريخگذارى اشاره كرد و آن اين كه وى در موارد مهم از تاريخگذارى كتاب از جمله اول ماهها ، دو تاريخ به دست مىدهد كه هردو هجرى قمرى است ، اما يكى از هجرت پيامبر ( ص ) و همان تاريخ معمول نبوى است و ديگرى از جلوس امام على السلام بر مسند خلافت كه از نخستين ماه سال 36 هجرى است . مثلا چنين : « غرّه جمادى الاول سنهء 1232 هجريه مقدسه مطابق چاردهم ماه اوّل سنهء 1197 جلوسى مبارك روز پنجشنبه » . اين را اصطلاحا سال جلوسى مرتضوى مىنامد . اين امر برخاسته از حس تشيع وى است كه نشان آن را در جاىجاى كتاب مىتوان گرفت . يك نمونه كه وى در آن دو مناسبت شخصى و تاريخى را يك جا آورده است : « بيست و دويم رجب روز چهارشنبه : امروز دو سال كامل شد كه زن من ( يعنى دختر ركن الدوله ) مرده ، ( شب 22 رجب ) در كاظمين - عليهما السلام - در جوار