أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

95

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

و چون زاويهء lfo برابر با متمّم عرض بلد ، و زاويهء FOL قائمه است ، پس زاويهء باقيماندهء [ از مثلّث يعنى ] FLO همان عرض بلد خواهد بود . و نسبت LO كه جيب ارتفاع رصد شده است ، به OK كه جيب ميل خورشيد است ، برابر است با نسبت جيب زاويهء قائمه LKO به جيب زاويهء OLK كه عرض بلد است . پس چون جيب ميل خورشيد را در جيب كلّى [ يعنى جيب 90 درجه يا شعاع دايره ] ضرب و حاصل [ شكل 18 ] را بر جيب ارتفاع بىسمت تقسيم كنيم ، جيب عرض بلد به‌دست خواهد آمد . و اگر همراه با اين ارتفاع ، عرض بلد نيز دانسته باشد ، و بخواهيم ميل خورشيد را حساب كنيم ، چون نسبت LO كه جيب ارتفاع است ، به OK كه مطلوب است ، برابر است با نسبت جيب زاويهء قائمه LKO به جيب زاويهء عرض بلد كه OLK است ، پس جيب ارتفاع بىسمت را در جيب عرض بلد ضرب ، و حاصل را بر جيب كلّى تقسيم مىكنيم كه نتيجهء آن جيب ميل شمالى خورشيد است ، چه چنين ارتفاعى [ يعنى ارتفاع بىسمت ] جز در مدارهاى شمالى صورت نمىبندد . و همچنين ، اگر ميل خورشيد دانسته باشد ، و بخواهيم ارتفاع بىسمت را در شهرى