ايگناتى يوليانوويچ كراچكوفسكى ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )

548

تاريخ نوشته هاى جغرافيايى در جهان اسلام ( فارسى )

يك سال و نيم در ليما ، پايتخت پرو ، مقيم شد . ديدار بوليوى و آرژانتين و شيلى كوتاهتر از اين بود . گزارش برزيل و شهر توكومان و بوئنوس آيرس را از روايت ديگران آورده است . به سال 1680 بار ديگر او را در ليما مىبينيم كه قسمت اوّل سفرنامهء خود را در آنجا تدوين كرد و بعدها به تكميل آن پرداخت . در راه بازگشت تصميم گرفت آن قسمت از امريكاى مركزى ، يعنى سرزمين مكزيك ، را كه نام تركى « ينگه دنيا » ( يعنى دنياى نو ظهور ) داشت ، ببيند ، از اين‌رو در بيست و يكم سپتامبر 1681 از بندر كايائو در پرو حركت كرد و از پاناما و سواحل كوستاريكا و نيكاراگوئه و هوندوراس و گواتمالا گذشت و پاره‌اى از نقاط مكزيك و از جمله پايتخت آن را بديد كه ششماه در آنجا مقيم بوده و گزارشى مفصّل از آن به جا نهاده است . در زير نفوذ داستانهايى كه دربارهء مجمع الجزاير فيليپين شنيده بود و بعضى را بتفصيل نقل كرده ، به فكر آن افتاد كه از راه جزاير مذكور و عبور از چين و سورت هند كه در آنجا دوستانى داشت به وطن بازگردد ، ولى از اين فكر منصرف شد و از مكزيك راه معمولى را در پيش گرفت و از بندر وراكروز به سوى هاوانا حركت كرد . هنگام عبور از اقيانوس طوفانى سخت رخ داد و عاقبت سالم به كاديث رسيد و پس از ديدارى كوتاه از سويل ، به منظورهاى تجارتى و مالى ، به سال 1683 به رم رسيد و هدايايى را كه از ماوراى درياها آورده بود به پاپ اينوكنتيوس يازدهم پيشكش كرد . ظاهرا بقيهء زندگانى را در رم گذرانيد ؛ مؤيّد اين پندار آنكه به سال 1692 و دوران پاپ اينوكنتيوس دوازدهم در رم كتابى به زبان عربى دربارهء دعا به خرج خود براى هموطنان شرقى چاپ كرد . 16 در كتاب مذكور القاب والايى را كه پاپ و امپراتور اسپانيا به او داده بودند ياد كرد ، كه اين موضوع بار ديگر اين نظر را قوّت مىدهد كه براى اين شخصيتهاى بزرگ خدماتى انجام داده بوده است . ظاهرا كتاب در محافلى كه براى آن نوشته شده بود رواجى يافت ، زيرا يكى از مارونيان لبنان به سال 1725 دوباره آن را چاپ كرد ، امّا از سابقهء آن ياد نكرد . سفرنامه الياس موصلى از روى تنها نسخه موجود در حلب و نسخه بيروت كه در قرن نوزدهم از روى آن گرفته شده بود چاپ شد . كتاب دو قسمت كاملا مستقل است ، يكى گزارش سفر است با عنوان « السياحة » و قسمت دوّم تقريبا به همان حجم داراى هفده فصل دربارهء اكتشاف و تاريخ امريكاست ، و در اين قسمت بر كتب اسپانيولى و لاتينى تكيه اساسى داشته است . قسمت اوّل با اسماء اعلام و حواشى مختلف و بىافتادگى به وسيله رباط منتشر شده است 17 امّا از قسمت دوّم كه اهميت چندان ندارد فقط فصل يازدهم را منتشر كرد كه از آثار مسيحى امريكاى مركزى و جنوبى ، كه اسپانيوليها هنگام وصول به آنجا يافته بودند ، سخن دارد . 18