موضوع سفر بتنهايى اهميت سفرنامهء الياس موصلى را در نوشته‌هاى عربى معلوم تواند داشت و از لحاظ مضمون نيز اهميتش كمتر نيست و بايد گفت كه خواندن آن گاه غم انگيز است ؛ چه ، از دوران استعمار حكايت دارد كه مردم بومى امريكا را مىفشرد و به صورت زشتى از آنها بهره مىبرد . و مؤلّف حوادث را با خونسردى نقل مىكند و نسبت به آن هيچ گونه عكس العمل عاطفى ندارد و اهميت آن به عنوان يك منبع تاريخى جغرافيايى گرانقدر نسبت به آن دوران از همين نقطهء نظر است . بىگفت و گو مؤلّف اطّلاعات فراوان دارد ، امّا سادگى او در نقل حوادث سفر حيرت انگيز است . طبعا محيط وى منحصر به مردان دين و مقامات اسپانيولى بوده و در اثناى سفر ، مهمان رؤساى محكمه‌هاى تفتيش عقايد ( انكيزيسيون ) يا حاكم ناحيه يا اسقف مىشده است ، ولى در زندگى روزانهء اطراف خويش نيز شريك بوده و در اختلافات طوايف محلّى دخالت مىكرده و اوضاع را از نزديك مىديده و حوادث قابل ذكر را ثبت مىكرده است . با مردم بومى در اثناى سفرها كه گاه يك يا دو راهنما از ايشان همراه داشته برمىخورده است . مزارع و معادن محل كار بردگان و نيز كارگران « بازار قاطر فروشان » را ديده و روايت وى غالبا دقيق و مفصّل است و همهء وقايع سفر و از جمله پديده‌هاى طبيعى را با علاقه يادداشت كرده ، و چون شكارچى ماهرى بوده كه از اين ناحيهء فعاليّت انسانى نيز غافل نمانده است . مؤلّف در همه‌جا ، در رم و پاريس يا اسپانيا ، دوستانى پيدا مىكرد و براى هر كس ، حتّى از مشرق زمين ، سفارشنامه‌اى داشت و با همان سادگى حيرت انگيز حكايت مىكند كه چگونه به دوستان خود پول قرض مىداده و گاه مىگويد كه چه مقدار سود از آنها مىگرفته و چگونه نقره و بعضى كالاهاى گرانقدر را ذخيره مىكرده است . معلوم مىشود منظور او فقط هديه دادن نبوده بلكه معاملاتى نيز انجام مىداده است . با اين همه در هر جا در لباس تبرك شدهء پاپ به خدمات دينى مىپرداخت و گاه ارزش هديه‌هايى را كه در اين مناسبات به او داده‌اند ياد مىكند . مطالب جغرافيايى كتاب معمولا درست است و نام مكانهايى را كه آورده بىاشكال پيدا مىتوان كرد ، تعداد اين گونه جاها زياد است و مطالبى قابل ملاحظه از اوضاع آن روزگار به دست مىدهد . در گزارش زندگى اجتماعى و روش معاش به طبقات بالا و اسپانيوليها بس نمىكند ، بلكه از مردم بومى نيز سخن دارد و طبعا نظر مؤلّف نسبت به آنها با محيط و زمانه هماهنگ است . در اعتقادات محيط نيز شريك است و قصه‌هايى دارد كه در منابع اسپانيولى معاصر او نيست و البتّه چنان كه تحقيق علمى نشان داده محصول تخيّلات قرون وسطاست . سبك روان و ساده و بىتكلّف وى از مشخّصات كتاب است . بجز مقدّمه كه با سبكى اديبانه به قلم آمده و با اقتباسات و شواهدى از ادب عربى مسيحى آرايش گرفته است ، در بقيه كتاب ،