بودند ، سوى قدس رفت . و چون معلوم شد كه قضيّه درست است به جلوگيرى از آن دستور دادند . پس از آن راه خود را با عبور از حبرون خليل و غزه و بلبيس سوى قاهره ادامه دادند . مؤلّف گزارشى از مناظر قابل ذكر راه و شخصيتهاى معتبرى كه در راه بازگشت به دمشق ديده‌اند مىآورد كه مطابق معمول ، بيشتر رنگ ادبى دارد تا جغرافيايى ، و از رسائل و اشعار مؤلّف يا دوستان او اقتباسات بسيار شده است . مشاهدات حموى در آسياى صغير بر حاصل كار ادبى او اثر نهاده و كتابى به عنوان بوادئ الدّموع العندمية بوادى الديار الرومية دارد كه فقط يك نسخه از آن در كيمبريج هست 111 و از اشارهء كوتاه فهرستها انديشه‌اى از آن نمىتوان داشت و به احتمال قوى از نوع سفرنامهء علمى متمايل به ادب است . دربارهء سفرنامهء يك مؤلّف نسبتا معروف كه از سوريه به احتمال قوى ، سوى تركيه سفر كرده به تخمين سخن مىكنيم . در كتابخانهء ملى پاريس 112 نسخه‌اى از سفرنامهء شخصى به نام احمد بن محمّد بن طالوى دمشقى هست كه دربارهء او اطلاعى نداريم ، ولى اين اسم با نام درويش محمّد بن احمد طالوى دمشقى ( متوفّى به سال 1605 / 1014 ه . ) شباهت بسيار دارد . 113 وى مؤلّف منتخب اشعار معروف - كه خود يكى از چند تكملهء يتيمة الدهر ثعالبى ، مؤلّف قرن يازدهم ميلادى ، است - به شمار مىرود . شايد مؤلّف سفرنامه پسر وى بوده است ، ولى اين احتمال نيز هست كه در نامها خلطى شده و توان پنداشت كه مؤلّف سفرنامه خود پدر است . از گزارش احوال وى مىدانيم كه به سال 1584 / 922 ه . همراه قاضى القضاة به استانبول رفته و مدّتى در آنجا به تدريس پرداخته ، بنا بر اين ممكن است مانند دو معاصر سورى ديگر ، گزارشى از سفر خويش به جا نهاده باشد . تمايلات ادبى وى حتّى بىگفت و گو ، از منتخب اشعار روشن است . وى يكى از فاضلان دوران خويش بوده است و باقى ماندن يك نسخهء بىنظير را به خطّ امير اسامة بن منقذ كه در قسمت كتابهاى خطّى مؤسّسهء مطالعات شرقى آكادمى علوم شوروى هست به او مديونيم . 114 اين نظر مرجح مىنمايد كه گزارش سفر وى رنگ « علمى - ادبى » مؤلّفات مشابه آن عصر را دارد ، ولى اين فرض و تخمين است . كتاب محمّد بن احمد بن حافظ الدّين قدسى ( متوفّى به سال 1645 / 1055 ه . ) را از لحاظ زمانى آخرين حلقهء اين سلسله از گزارش سفرهاى سورى مىتوان دانست كه در قرن ششم به سوى استانبول بوده است . 115 وى به قضا و تدريس اشتغال داشت و چند بار به استانبول سفر كرد و بجز قدس ، وطن خود ، در دمشق و طرابلس و قاهره و سپس در بوسنى به مقام قضاوت رسيد و در صوفيه نيز كار قضاوت داشت كه وفات يافت . چند قصيده از او به‌جاست كه در ستايش حاميان استانبولى خود سروده است . 116 و نيز سفرنامه‌اى داشته كه يك نسخهء منحصر به فرد آن در كتابخانهء برلين هست 117 و از سفرهاى قاهره و قدس و دمشق و گزارش