كتاب التحفة اللطيفة فى أنباء المسجد الحرام و الكعبة الشريفة ، 53 ولى گهگاه در مسائل كوچك جغرافيايى نيز سخن آورده ، چون رسالهء اقتطاف النّور مما ورد فى جبل ثور . 54 بايد گفت كه جغرافياى اقليمى در اين روزگار از لحاظ مقدار رونق داشت و در عوض مؤلّفات جغرافياى عمومى كم بود ، تا جايى كه بعضى را فقط از عنوان مىشناسيم . مثلا مىدانيم كه يكى از مورّخان فتح مصر به وسيلهء عثمانى ، احمد بن على بن زنبل رمّال ، 55 بجز كتاب تاريخى معروف خود 56 يك كتاب جغرافيايى داشت با عنوان تحفة الملوك و الرغائب لما فى البرّ و البحر من العجائب و الغرائب كه فقط يك نسخه از آن در كتابخانهء بودليان در آكسفرد هست 57 و دربارهء آن ، تا وقتى با دقّت علمى مطالعه نشود ، از روى تخمين نظر مىتوان داد . از عنوان كتاب توان دانست كه از نوع كيهان نگارى است كه به ذكر عجايب اهتمام دارد . دربارهء مؤلّف همين قدر مىدانيم كه در جنگهاى قانصوه غورى حضور داشته و منجّم دربار بوده و تا به سال 1544 / 951 ه . مىزيسته است . براى مطالعهء كتاب جغرافيايى مؤلفى ديگر كه آن نيز ناشناس نيست ، امّا گزارش احوالش روشن نيست ، وضع بهترى داريم . عبد اللّه بن صلاح الدّين دائر ، به سال 1601 / 1010 ه . كتابى تاريخى با سبكى آميخته به محسّنات بديعى براى سلطان مراد سوّم تأليف كرد كه موضوع آن تاريخ جهان از آغاز خلقت تا به سال 1595 / 1004 ه . بود و به فتح يمن به وسيلهء عثمانى اهميت خاص داده بود 58 و ، چنان كه ديديم ، تركان پيوسته به اين موضوع توجّه داشتند . يك كتاب جغرافيايى نيز دارد كه نسخهء خطّى منحصر به فرد آن در استانبول هست 59 با عنوان بسيار عادى أسنى المطالب و انس اللبيب الطالب ، ولى عنوان اضافى كتاب ، مضمون و رابطهء آن را با مكتب قديم معلوم مىدارد و چنين است : فى معرفة الأقاليم الحقيقية و العرفية و تحديدها بالجهة الشمالية و الجنوبية و الأرجاء الغربية و الشرقية و ما عليها من المدن و الممالك و المناهج و المسالك . در اين عبارت نمونه‌اى از كوشش قديمى براى درآميختن جغرافياى رياضى و توصيفى را مىتوان ديد . مطالب كتاب نيز اين نكته را تأييد مىكند ، زيرا مقدّمه از كروى بودن زمين سخن دارد ، در عين حال كه در مقالهء اوّل از تقسيم زمين به هفت اقليم و توضيح معنى ربع مسكون گفت و گو است ، مقالهء دوّم دربارهء حدود اقليمها و مساحت زمين است و در مقالهء سوّم از شهرهاى بزرگ از لحاظ جغرافياى رياضى ، تعيين فاصلهء آنها از مكّه و خطّ استوا ، تعيين قبله ، درازى روز ، گزارش بيست و هشت اقليم عرفى سخن مىرود ، با توضيح مفصّل در خصوص بلاد عرب ، مصر ، مغرب ، اندلس ( كه در آن روزگار از قلمرو اسلام بيرون رفته بود ) ، جزاير درياى مغرب ، سوريه ، و عراق . خاتمه سه مقاله است و از درياها گفت و گو مىكند . 60 كتاب نمونهء خوبى از آن دوران به شمار است و رابطهء جغرافياى عربى را با جغرافياى تركى معلوم مىدارد .