شده ، جالب است . 269 به سال 1826 سنكوفسكى در مجموعهء آرشيو شمال گزارش وى را به روسى ترجمه كرد 270 و در همان موقع ترجمهء فرانسهء آن به قلم دوموره در مجلهء آسيايى فرانسه انتشار يافت . 271 سفارت محمّد آغا به لهستان به سال 1757 ، كه سنكوفسكى آن را نيز از روى تاريخ واصف به زبان لهستانى آورده ، از لحاظ زمانى به سفارت درويش محمّد نزديك است . 272 درخور ملاحظه آنكه بابينگر ضمن سخن از سفارتنامه‌ها دربارهء آن چيزى نمىگويد . 273 بىگفت و گو از سه مؤلفى كه سنكوفسكى خوانندگان لهستانى و بعد روسى را با آنها آشنا كرد ، احمد رسمى افندى ( متوفّى به سال 1783 / 1197 ه . ) از همه مهمتر است . وى سياستمدارى بزرگ و نويسنده‌اى زبردست بود 274 و زبان عربى را خوب مىدانست و مجموعهء مقامات و آثار ادبى ديگرى از وى به زبان مذكور به‌جاست . 275 به سال 1757 / 1171 ه . احمد رسمى افندى به عنوان سفير سوى وين رفت . به سال 1763 / 1176 ه . براى وصول به دربار پادشاه پروس در برلن ، از لهستان گذشت و از ملاحظات خويش دربارهء سياست پروس و شهر برلن و مردمش و مطالب مربوط به سفر هلند گزارشى مفصّل به‌جا گذاشته است . در اثناى اقامت برلن به سال 1764 توخسن ، خاورشناس معروف مكلنبورگى و استاد فرن ، مكاتباتى به زبان عربى با وى داشت كه بعدها آن را جزو منتخبات عربى خود چاپ كرد ( 1792 ) . 276 خوانندگان اروپايى از روزگار هامر ( 1809 ) با اين دو سفارت آشنا بودند و نيز سنكوفسكى ترجمهء لهستانى سفارتنامهء دوّم را در همان مجموعه آورد 277 و سالها بعد ، شاگرد وى ، گريگوريف كه بعدا استاد اوّل تاريخ شرق در دانشگاه پطرزبورگ شد ، ترجمهء روسى آن را در مجلهء ماسكويتيانين انتشار داد ( 1855 ) و اثر مذكور در قرن نوزدهم همچنان در نوشته‌هاى اروپايى مورد توجّه بود . 278 به همّت سنكوفسكى ، خوانندگان روسى با اثر ديگرى از احمد رسمى افندى آشنا شدند كه با روسيه ارتباط مستقيم دارد و آن رسالهء خلاصة الاعتبار است كه نمودار هوش و درايت است و از نتايج جنگ روس و ترك ( 1769 - 1775 ) سخن دارد . اين اثر ، كه با طنزى تلخ آميخته ، سبكى تازه و نزديك به گفت و گوى روزانه دارد و نمونه‌اى از آثار معتبر كلاسيك ادب عثمانى به شمار است 279 و يك تابلوى جاندار از حوادث تاريخى دهساله رسم مىكند . ضمن كتاب بسيارى مطالب جغرافيايى هست كه با همان سبك طنزآميز به قلم آمده است . اولين ترجمهء كتاب به آلمانى به سال 1813 به وسيلهء ديتس ، خاورشناس معروف كه دربارهء شرق به گوته اطّلاعات مىداد و جزو نخستين ترك‌شناسان اروپا بود ، انتشار يافت . كتاب كه با سنكوفسكى رابطهء نزديك داشت نمىتوانست مورد توجّه او نشود و به سال 1842 با سبك جذاب و جادووش خود ترجمهء كامل و ، به تعبير درست‌تر ، دستكارى شدهء آن را در مجموعهء كتابخانهء خوانندگان خود منتشر كرد . اين ترجمه از روى دو نسخهء كتابخانه دانشگاه