كتاب اهميت چندان ندارد و به احتمال قوى ترجمهء تركى موجود در وين با عنوان ذكر اقاليم ديار مصرية از علاقهء عثمانيان به مصر در قرنهاى پانزدهم و شانزدهم مايه گرفته است . تركان نيز مانند عربان از ميان همهء رشته‌هاى جغرافيا كه پس از دوران كلاسيك به وجود آمده بود ، نسبت به كيهان نگارى يعنى گزارش عمومى جهان - كه بجز جغرافيا از نجوم و اقوام و حيوان و گياه و معادن و افسانه‌ها سخن دارد - علاقه خاصّ نشان دادند . 8 قزوينى در اين زمينه مقامى خاصّ يافت و كتاب عجايب المخلوقات وى چند بار به تركى ترجمه شد 9 و احمد بيجان ، نويسندهء ترك كه در همين فصل به عنوان مؤلفى مستقل به او برمىخوريم ، از سال 1453 / 857 ه . به ترجمهء آن پرداخت ، ولى ترجمه‌هاى كامل كتاب متعلّق به قرن شانزدهم است . 10 كتاب خريدة العجائب ابن الوردى اهميت بيشتر يافت و دست كم پنج بار به تركى ترجمه شد كه اوّلى در قرن شانزدهم و پيش از تسلّط تركان بر قسطنطنيه 11 صورت گرفت ، ترجمه‌هاى ديگر بيشتر به قرن شانزدهم مربوط مىشود ، و يكى از آنها تاريخ سال 1556 / 963 ه . دارد . 12 محمد عاشق ، نخستين مؤلّف يك اثر جامع جغرافيايى به زبان تركى كه به زودى از او سخن مىرود ، در حدود سال 1598 / 1006 ه . ترجمهء مختصر كتاب ابن الوردى را در مسائل كيهان نگارى ، در تأليف خويش آورد . 13 كتاب جغرافياى ابو الفدا نيز به اندازهء كيهان نگارى ميان تركان رواج گرفت . به موقع گفتيم كه سپاهى زاده ( متوفّى به سال 1588 / 997 ه . ) اين كتاب را به صورت يك فرهنگ در قالب عربى ريخت و مطالب آن را به دوران خويش رسانيد ، سپس ترجمهء مختصرى از آن به تركى آورد . 14 كتاب تاريخ ابو الفدا از قرن پانزدهم به تركى ترجمه شده بود 15 و ترجمه‌هاى متعدّد تاريخ طبرى كه غالبا از روى ترجمهء فارسى بلعمى گرفته مىشد ، از دههء سال اوّل قرن پانزدهم آغاز شده بود . 16 اين نامها كه بسرعت از نظر گذشت ، از فعاليّت دامنه‌دار تركان عثمانى براى جذب ميراث عربى در زمينهء نوشته‌هاى جغرافى قديم و جديد انديشه‌اى به دست تواند داد . اگر در آن روزگار راه نسخه‌هاى خطّى عربى به طور ناگهانى به سرزمين عثمانى ، و مخصوصا استانبول ، باز نمىشد و مجموعه‌هاى خطّى پايتخت تركان را به فراوانى همانند ديگر شهرهاى بزرگ اسلامى ، اگر نگوييم برتر ، نمىكرد فعاليّت نوشته‌هاى جغرافيايى با اين حد وسعت نمىگرفت . تركيه از قرن شانزدهم از حق كشور فاتح استفاده مىكرد . نسخه‌هاى خطّى از مصر مرتبا منتقل شد و مجموعه‌هاى كاملى از « اوقاف » دولتى و نسخه‌هاى خصوصى اميران مماليك ، بخصوص آنها كه به جهتى مورد غضب دولت عثمانى بودند ، به استانبول راه يافت . اين سيل نسخه‌ها چنان سريع و منظّم بود كه از پس قرنهاى دراز مجموعه‌هاى كامل مؤلّفات مصرى چون فرهنگنامه‌هاى بزرگ دوران مماليك ، كه از اهميت آن نسبت به نوشته‌هاى جغرافيايى عربى