ادهم ، باستانشناس معروف ترك ، و پروفسور ديسمان در كتابخانه « سراى » استانبول يك نيمهء بريدهء نقشه جهان را كشف كردند كه بدقّت روى پوست ترسيم و به الوان مختلف رنگ شده بود ، گفتهء پيرى ريس به خاطرها دويد . نقشهء مذكور قسمت غرب جهان را - كه شامل اقيانوس اطلس و امريكا و قسمت غربى دنياى قديم است و در آن ، سواحل اروپاى غربى و امريكا نمايانده شده - نشان مىدهد ؛ توضيحات جغرافيايى به تركى ، ولى تلفظ نامها ايتاليايى است ، محتملا به اين جهت كه مايهء اساسى آن از منابع شفاهى يا مكتوب ايتاليايى گرفته شده بوده است . 226 توضيحات جغرافيايى كه احيانا به صورت فهرستهاى مفصّل در قسمتهاى مختلف نقشه آمده به محقّقان امكان داد كه تاريخ نقشه را با اطمينان كافى معيّن كنند ، و قسمت عمدهء اين كار به وسيلهء كارشناس نقشه كشى تركيه ، پاول‌كاله ، انجام شد كه اين كشف را در ضمن مقالاتى شناساند و به سال 1933 تحقيق كاملى دربارهء آن انتشار داد . كشف مذكور در بعضى از محافل علمى جهان و از جمله انجمن جغرافيايى شوروى انعكاس يافت 227 و چيزى نگذشت كه نقشه با چاپ عكسى نفيس و رنگى به وسيلهء انجمن تاريخ تركيه منتشر شد و به دسترس همگان قرار گرفت ( 1935 ) . پاول‌كاله ضمن تحقيقات دقيق با توجّه به گفتهء پيرى ريس ، كه به سال 1513 / 919 ه . بازمىگردد ، بسرعت معلوم داشت كه اين همان نقشه‌اى است كه پيرى ريس به سال 1517 به سلطان سليم پيشكش كرده است . از طرف راست نقشه و محل پارگى معلوم مىشود كه اين قسمت را به صورتى وحشيانه از قسمت شرقى جدا كرده‌اند و قسمت مذكور مفقود شده است . طبعا نمىتوان به آسانى حدس زد كه چه كسى اين كار را كرده است . به نظر بعضيها خود سلطان سليم اين قسمت از نقشه را كه شامل چين بود پاره كرده تا به آسانى از آن استفاده كند . مىدانيم كه سلطان سليم علاقهء مخصوصى به اين سرزمين نشان مىداد كه با مطامع سياسى وى نسبت به قسمت شرقى آسيا هماهنگ بود . بار ديگر به ياد مىآوريم كه خيليها اين قضيّه را با سفر على اكبر مربوط مىدانند كه قبلا از آن سخن گفتيم . 228 به هر صورت اين كشف در معرفى شخصيّت پيرى ريس و وضع فرهنگى آن روزگار نقش عمده داشت . تحليل دانشوران از منابع مورد استفاده در ترسيم نقشه قضيّه را جنبهء جهانى داد . پيرى ريس در يكى از فهرستهاى نقشهء خود مىگويد كه از چهارده نقشه استفاده كرده كه از آن جمله هشت نقشه بطلميوسى - و به تعبير عربان ، جغرافيا - و يكى عربى و نشان‌دهندهء هند و چهار تا پرتغالى و نشان‌دهندهء سند و چين و هند ، و يكى هم كريستوف كلمبى بوده است . 229 ملاحظهء اخير بتنهايى كافى بود كه علاقهء فراوان برانگيزد ، ولى عامل ديگرى ارزش نقشه را به وضعى فوق العاده بالا برد ، زيرا معلوم شد كه پيرى ريس بر قديمترين نقشهء امريكا تكيه داشته كه خود كريستوف كلمب رسم كرده يا به