دستور وى رسم شده ، تا جريان اكتشاف آن نواحى را معلوم كند ، و آن را به سال 1498 از جزيرهء هائيتى به اسپانيا فرستاده است . در نوشته‌هاى قديم اروپايى تفصيلات دقيقى دربارهء آن هست ، امّا نقشه مفقود شده است و جز در كار مؤلّف ترك - كه ضمن غارت يك كشتى مسيحى كه به سال 1501 در مديترانه رخ داد نقشهء كريستوف كلمب به دست وى افتاد و به سال 1513 در ترسيم نقشهء خويش از آن استفاده كرد 230 - اثرى از آن نمانده است . و بىگفت و گو همين قضيّه كافى است كه براى نام پيرى ريس در تاريخ نقشه‌نگارى جهان مقامى و الا پديد آورد . ظاهرا پيرى ريس پس از آن تاريخ نيز همچنان به دنياى نو علاقه داشته ، و اين فرض مقبول مىنمايد كه نقشهء ديگرى كه به سال 1529 / 935 ه . ، يعنى سه سال پس از ختم تأليف بحريه ، به سلطان سليمان قانونى پيشكش شده و اكتشافات تازهء پرتغاليها در امريكاى جنوبى و ميانه و نيوفندلند بر آن نمايان است به پيرى ريس تعلّق دارد . اين نقشه نيز در كتابخانه سراى ، و متأسّفانه به صورت پاره ، به جامانده است . 231 بدين سان ، قضيّهء جغرافياى دريانوردى تركان در قرن شانزدهم / دهم ه . ما را نه تنها از حدود مشرق بلكه از اروپا نيز بيرون كشيد . بىگفت و گو ارتباط آن با مكتب عربى بتدريج سستى گرفت ولى ، چنان كه از منابع نقشهء جهانى پيرى ريس معلوم شد ، كاملا نگسيخت . امّا اين رابطه با ارتباط آثار عربى قرن پانزدهم / نهم ه . با مكتب ترك تفاوت دارد ؛ چنان كه ديديم ابن ماجد كاملا بر مكتب عربى تكيه داشت و سليمان مهرى و دريانورد ترك ، سيدى على چلبى ، كه با پرتغاليها آشنا بودند و محتمل بود از تجربيّات آنها استفاده كنند در اين مورد از ابن ماجد پيروى كردند ، امّا براى پيرى ريس مكتب عربى يكى از مايه‌هاى متعدّد و بلكه يك مايهء درجهء دوّم است و محتملا علّت قضيّه به نسبت زياد مربوط به مناطقى است كه مورد توجّه اساسى وى بوده است . پيرى ريس از منابع اروپايى گرانقدر آن روزگار ماهرانه استفاده كرده و در كار نماياندن آن چندان كوشيده كه جزو تجربيات شخصى او شده است . ابن ماجد و پيرى ريس - با وجود اختلاف از لحاظ روش و مطلب - به دوران خودشان به حق در صدر جغرافياى دريانوردى عرب و ترك جاى دارند ، تا آنجا كه توانيم گفت عظمت و جلال نوشته‌هاى اين رشته به شخص آنها مربوط است . طبيعى بود كه در اين فصل مسير نوشته‌هاى جغرافياى دريانوردى عرب را با تفصيلى بيشتر دنبال كنيم ، به طورى كه اكنون مىتوان گفت كه خطوط اصلى آن كاملا روشن شده است . اين رشته از نوشته‌هاى جغرافيايى عرب ، در قرنهاى پانزدهم و شانزدهم / نهم و دهم ه . مقام اوّل دارد و تا قرن بيستم آخرين موج اصيل اين زمينه به شمار است . بىگفت و گو جغرافياى دريانوردى نيز يكى از درخشانترين صفحات نوشته‌هاى تركى را در آن روزگار تشكيل