به آنها هديه شده بود و به مرور زمان به حرمخانه انتقال يافته بود تا جنس لطيف را سرگرم كند ، زيرا نقشه‌هاى آن را بسيار خوب و با رنگهاى متعدّد كشيده بودند . كتاب در نتيجهء دست به دست شدن سالم نمانده بود و چون به دست ديتس رسيد كامل نبود ، بلكه به صورت نقشه‌هاى جدا و بريده در آمده بود . به علاوه ، اسم مؤلّف و شكل كتاب معلوم نبود ؛ با اين همه ، مقالهء ديتس كه ضمن آن كتاب را به طور كلّى تحليل كرده است نسبت به دوران خود اهميتى ترديدناپذير دارد و نقش تركان را در زمينهء نقشه كشى كه در آن موقع چندان اطّلاعى از آن به دست نبود روشن مىكند . جالب آنكه نقشهء جزيرهء رودس و توضيح آن را كه در اوّل نسخهء وى جاى داشت برگزيد و با ترجمهء آلمانى منتشر كرد . عثمانيان به سال 1522 يعنى چند سال پس از ترسيم اطلس پيرى ريس رودس را فتح كردند ، و به نظر ديتس محتملا اطلس به فتح رودس كمك كرده است . 218 مقالهء ديتس سنگ بناى تحقيق در قسمتهاى مختلف اطلس در قرن نوزدهم و بيستم بود ، و خود نسخهء خطّى عاقبت به كتابخانهء اميريّه در تركيه رسيد . 219 نسخهء لهستان كه جزو مجموعه مارچلى است و روزن آن را توصيف كرده و تاريخ 1570 / 977 ه . دارد از لحاظ ارزش كم از اين نسخه نيست . 220 وجود نسخهء پاريس 221 و نسخهء در سدن كه تاريخ 1554 / 961 ه . دارد ، يعنى وقتى كه مؤلّف در قيد حيات بوده ، 222 به مطالعهء دقيق بعض فصول مربوط به مسائل خاصّ كمك كرده است ؛ فى المثل تمام يا قسمتى از گزارشها و نقشه‌هاى مربوط به آتن ، لسبوس ، دلوس ، ملطيه ، لمنوس ، بيروت ، قبرس ، استانبول ، سيسيل ، آلبانى ، و و نيز ، 223 به علاوهء رودس ترجمه و منتشر شده است . گاهى نيز بعضى از قسمتهاى اطلس به معرض كنجكاوى و تحقيق درآمده است ، مثلا بلوشه به كمك نقشه‌هاى آن يك سفر كوتاه دريايى در ساحل جنوبى فرانسه انجام داد و طبعا اشتباهاتى در اطلس كشف كرد . 224 به علّت مشكلات تركيب كتاب ، پيش از دههء سوّم اين قرن كسى به چاپ كامل يا ترجمهء كتاب به زبان بيگانه نپرداخت ، تا اينكه اين كار به وسيلهء پاول كاله انجام شد كه به سال 1926 متن را از روى نسخهء لهستان با ترجمهء آلمانى بيست و هشت فصل ، يعنى تقريبا يك چهارم كتاب ، با حواشى منتشر كرد ، و متأسّفانه كار چاپ به همين جا متوقف ماند . اگر كتاب بحريه ، بتقريب از يك قرن و نيم پيش در محافل علمى اروپا شناخته شده بود اثر دوّم پيرى ريس در همين ساليان اخير به دست آمد و علاقه‌اى در خور مؤلّف برانگيخت و بدين مناسبت چند تحقيق به زبانهاى اروپايى و تركى و عربى انتشار يافت . 225 از گفتهء پيرى ريس در كتاب بحريه معلوم مىشود كه وى به سال 1513 در گاليپولى يك نقشهء بزرگ جهان كشيده و چهار سال بعد ، يعنى به سال 1517 ، هنگامى كه در مصر بوده آن را به پيشگاه سلطان سليم ، كه در آن هنگام به مصر سفر كرده بود ، تقديم كرده است . به سال 1929 وقتى خليل