وضع تأليف اوّل روشن نيست ؛ در سالهاى اخير معلوم شده كه كتاب دو متن جدا دارد و خود مؤلّف نيز ابهامى به وجود آورده كه گفته است « تأليف اطلس به مناسبت آغاز سلطنت سلطان سليمان بود كه صاحبان مشاغل مىخواستند چيزى مناسب كار خويش به دو هديه كنند . بنا بر اين كار مؤلّف به سال 927 ه . ( از دسامبر سال 1520 ) آغاز شده و اطلس كامل را به سال 1523 / 930 ه . به سلطان سليمان پيشكش كرده است ، 178 ولى از مطالب مقدّمه معلوم مىشود كه پيرى ريس كار تأليف اطلس را مدتها پيشتر به دوران سلطان سليم آغاز كرده و مىخواسته به دو پيشكش كند و پس از درگذشت وى به سلطان سليم قانونى اهدا كرده است . 179 قراين نشان مىدهد كه كار تأليف اطلس و نقشه در شهر گاليپولى با هم پيش مىرفته است . اين شهر مركز ادارى ناوگان عثمانى بود و مطالب لازم ، كه مؤلّف استفادهء بسيار از آن كرد ، از آنجا به دست مىآمد . به علاوه ، مدت بيست يا سى سال تجربه و تمرين در مسائل دريايى را پشت سر داشت ، 180 به همين جهت كتاب پخته و كامل از آب درآمد . كتاب بحريّه گر چه اساسا يك اطلس دريانوردى است مىخواسته تا حدّى راهنماى دريانوردى شراعى بحر اژه و مديترانه نيز باشد 181 و در عين حال براى شناخت مكانهاى ثبت شده در نقشه‌ها به كار رود . به همين جهت مؤلّف در مقدّمه از همهء سواحل ، جريانهاى دريايى ، زبانه‌ها ، لنگرگاهها ، خليجها ، بندرها ، تنگه‌ها ، منابع آب شيرين ، مواضع مستحكم ، قلعه‌ها ، بناها ، و خرابه‌ها گزارشى مفصّل و كافى آورده ، 182 و ضمنا از جغرافياى سياسى و وضع ادارى مكانهاى مختلف سخن دارد . جالب آنكه توضيحات وى دربارهء آثار قديمى اگر چه ساده و ابتدايى است در بعضى از موارد اهميت بسيار دارد ؛ 183 به عنوان نمونه يادآورى مىكنيم كه تحقيقات باستانشناختى تازه كه در ملطيه و جزاير و سواحل مجاور انجام گرفته نشان مىدهد كه پيرى ريس موثّق است و همهء تفصيلاتى كه آورده با تحقيقات معاصر تأييد شده است . 184 كار متن دوّم كتاب ، كمى پس از اوّلى آغاز شد . سلطان سليمان قانونى در اكتبر سال 1524 / 930 ه . ابراهيم پاشا ، صدر اعظم ، را به مصر فرستاد و پيرى ريس كه فرماندهى ناوگان را به عهده داشت يك نسخه از كتاب بحريه را كه كمى قبل ، از تأليف آن فراغت يافته بود و به گفتهء خود او « اوراقى پراكنده » بود همراه داشت ، 185 و در مواقع سخت سفر بارها بدان مراجعه كرد و ابراهيم پاشا ارزش آن را دانست و به دو گفت اوراق را به صورت كتاب كامل درآورد و پيرى به پيروى از تمايل او تجديد نظر در متن و نقشه‌ها را آغاز كرد 186 و پس از گذشت دو سال ، يعنى به سال 1536 / 932 ه . ، از كار متن فراغت يافت . 187 تغييرات اساسى كتاب را از تحليل تشنر ، كه از روى نسخه‌هاى استانبول انجام شده ، دنبال مىتوان كرد . 188 كاله نيز كه ابتدا در انتساب متن دوّم به مؤلّف ترديد داشت روى هم رفته